Kollum Friesch Dagblad, 12-03-2016

Mei de trein

Ik soe in dei fuort mei de trein nei Utrecht. In âlde stêd mei grêften en moaie gebouwen. Ik hie dan ek nocht oan it reiske, wat ek komt troch it gefoel fan fuortgean. De trein is op sa’n dei eins in soart skoalbus. As er wacht op it drokke perron, begjinne jo automatysk hurder te draven om mar neat fan de sensaasje te misse te hoegen. Ik gean dan ek altyd achteryn sitten om mear ouwehoere te kinnen, hoewol’t ik wit dat dit net folle doel hat – soms giet de trein spontaan de oare kant op en sitte jo gewoan kreas foaryn.
Spitichgenôch hâldt mei dizze fleur it positieve oan dit stikje ek wol op. Ik doop myn pinne no yn swarte inkt en wol jo in pear kwealike saken foarlizze.
Sa kin ik der net oer út wêrom de gemiddelde Nederlânske trein sa ferskriklik smoarch is. It is net allinnich it belachlik lytse jiske-amerke dat altyd propfol sit, mar ek de plakkerige flier en de troch kaugom, hierfet en kofjeflekken oantaaste beklaaiing. Ik sis bah: bah.
In oar dreech punt is de o sa maklik dûbeldekker. As ik jo fertel dat de gemiddelde lingte fan de Nederlânske boarger om de 1.80 hinne is; as ik jo ek fertel dat de gemiddelde lingte fan de oankommende flechtlingen plusminus 1.70 is; as ik jo ek noch fertel dat wy oankommende wike ús 17 miljoenste ynwenner ferwolkomme meie, in ynwenner dy’t nei alle geachten langer as 1.80 wurde sil om’t suvel lekker is en de kwaliteit fan de bettere griente hieltyd better wurdt, wêrom binne dy bankjes yn ’e dûbeldekker dan fierstente lyts? Mei myn 1.89 kin ik neat – de jas dy’t ik ophingje falt oer myn holle, de laptop dy’t ik útklappe wol past net op ’e tafeltsje en de rêchsek past net yn it bagaazjerek. Witte jo wat der trouwens yn dy rêchsek sit? In bôlebakje, in sinaasapel, in boek en in laptop. Fjouwer beskiedsjes dy’t ik net kwyt kin.
Ik typ dit yn ’e trein. Utrecht komt al tichterby. De broek plakt op ’e bank en myn skonken lizze opteard op dy fan in oar. Wy glimkje de hiele tiid aardich tsjin inoar, om’t wy miene dat in treinreis erges foar de goeie saak is, mar ûndertusken sjogge wy troch út rút de auto’s op ’e snelwei foarby riden. Ik moat trouwens ek noch werom.

Koart ferhaal Friesch Dagblad, 09-03-2016

De DGA

Hy hie de lêsbril ôfdien en it toutsje om it montuer rôle.
‘‘Sa,’’ sei er foldien, wêrnei er eefkes gappe en de earms útrekte boppe de holle. It wurk wie klear, tiid om de boel op te pakken. Hy dy de lampe út en ferhûge him op it autoritsje fan daliks.
Foar’t er dat dwaan soe, moast er noch wol mei syn kompagnon prate. It gie wol goed, mar sa goed gie it no ek wer net. De saken giene op en del. It leafst seach er himsels as de ‘V’ van ‘V&D’, wylst syn kompagnon dochs de ‘D’ wie. ‘V’ wie earst, dat joech dochs in better gefoel. ‘V’ wie dus net ‘verlies’, mar ‘Victorie’, wylst ‘D’ miskien wol stie foar… no ja, ‘Dombo’ dan mar.
Soe er it tsjin him sizze? Hy spile mei de lêsbril en seach de piip op it buro lizzen. Earst dy mar eefkes stopje.
Doe’t er mei de piip tusken de tosken foar it rút stie, koe er net oars as tajaan dat syn libben op dit momint spannend en drok wie. Saken hiene altyd foarrang hân, selfs op sneon moast er faak de hort op. Hy seach nei de auto, dy’t swijend yn de rein stie.
APK’s, fersekerings, nije bannen, it mocht wat. De auto naam safolle tiid yn beslach, hy soe wolle dat it oars koe. Miskien moast er mar in oaren ien hawwe – in moaie BMW of in grutte Mercedes-Benz.
Hy draaide him wer om en seach nei de tafel.
It buro. De telefoan. De stoul. De stress. Syn kompagnon moast it witte. Fan dy saken, dat se sa op en del giene. Fan alle kollommen mei sifers, stiene dy fan him it faakst yn it read. Mei in minsje derfoar. It wie tiid him oan te sprekken op syn gedrach. Hy rûn nei de doar, rûn fuort troch nei de oare doar en kloppe.
‘‘Bist dêr?’’ frege er mei lichte twang.
‘‘Ja…?’’ hearde er nei in skoftke.
Syn kompagnon siet achter it buro. It kompûterskerm stie fol mei grafiken en tabellen. De telefoan lei neist de mûs en it jaske hong op ’e draaistuol.
‘‘Direkteur! Wat is der?’’ frege syn kompagnon, wylst er him omdraaide. ‘‘Woest wat kwyt?’’
‘‘Ja.’’
‘‘Sis it mar.’’
‘‘It binne de sifers.’’
‘‘De sifers?’’
‘‘Ja. Wy hawwe min en plus. Ik betelje mei de bank, mar se wolle net hawwe dat wy read stean.’’
‘‘Dat begryp ik. De bank beslist. Wat wolst deroan dwaan?’’
Earste kuchte er eefkes. Doe kloppe er eefkes mei de piip op ’e skoech.
‘‘As wy neigean wêr’t wy wei komme en wêr’t wy no stean, dan tink ik dat ik in komplimint jaan mei.’’
‘‘Wolst dat nochris sizze?’’
‘‘As wy neigean wêr’t we stean en weikomme, dan jou ik in komplimint.’’
‘‘Aha. Oan wa?’’
‘‘Oan my.’’
‘‘Do joust dysels in komplimint?’’
‘‘Ja.’’
‘‘En ik dan? Ik ha dochs ek hiel hurd myn bêst dien?’’
‘‘Nee.’’
‘‘Nee?’’
‘‘Ja: nee.’’
‘‘Mar direkteur, hoe moat it dan oars?’’
‘‘Op tiid maile. Dan mail ik it wol troch.’’
‘‘Sadatsto der noch nei sjen kinst?’’
‘‘Ja.’’
‘‘No, as de direkteur dat seit, dan moat dat mar.’’
‘‘Ja.’’
‘‘Wol de direkteur dan ek eefkes sjen nei de KPI’s? Of wit de direkteur net wat dat binne?’’
‘‘Jawol.’’
‘‘Wat dan?’’
Hy seach nei syn kompagnon en joech gjin antwurd.
‘‘De Key Performance Indi…’’
Mar de kompagnon koe de sin net ôfmeitsje, om’t ynienen in stim rôp dat se ite moasten.
‘‘Wa is dat? De kantinejuf?’’ frege syn kompagnon fernuvere, wylst er in rûntsje draaide mei de burostuol. Hy lei de hannen op ’e knibbels, as stie er op it punt de saak te ferlitten.
‘‘Wat hast dêr trouwens yn ’e hân? Is dat de lêsbril fan pake?’’
‘‘Eh… ja.’’
‘‘En dy piip, is dy ek fan pake?’’
‘‘Ja.’’
‘‘Is it lekker?’’
‘‘It giet.’’
‘‘No, lit mem it mar net merke.’’
‘‘Mem merkt it net, want hy is net echt oan.
‘‘Oooo… gelokkich. Ik tocht dast al begûn wiest mei roken.’’
Hy die de kompûter út en kaam oerein.
‘‘Moarn ha wy trouwens in oandeelhâldersfergadering. Ik bring dy wol eefkes.’’
‘‘Mei ik dan foaryn?’’
‘‘Nee. In echte direkteur sit achteryn.’’
Hy krige in setsje yn ’e rêch en hearde syn kompagnon foar it treprinnen noch krekt sizzen dat er noch noait sa’n frjemde DGA hân hie. Dêrnei hearde er noch wat oer ‘direkteur-grootaandeelhouder’ of sa, mar fan ’e oare kant fûn er it iten ek wol lekker rûken.

Kollum Friesch Dagblad, 05-03-2016

Jierdei

Lêst hie ik myn jierdei. Ik wie net echt fan doel om der wat oan te dwaan. Nee hear. Ik tocht: ik sla it lekker oer, dat skeelt my in soad gedoch. Jo moatte ommers taarten keapje, toastjes mei kipkerry smarre, kofje en tee sûnder ein sette en de hiele dei aardich dwaan. Soks kostet jild en enerzjy. En wat krije jo der foar werom? In pear kadootsjes, persoanlike oandacht en de trochgeande befêstiging datst al in hiele knul bist, dy’t ek noch ferrekte aardich is. Leuk fansels, mar wat smyt dat no op?
Ofwask, in smoarch hûs, emoasjes. Ik tocht: nee. It moast in gewoane tiisdei wurde.
En dat waard it dus ek. En siet ik dêrmei?
Nee hear, hiel-en-dal net. Foar tolven wie ik noch net belle, sa’t ik dus ferwachte hie. Om ien oere hinne stiene de earste facebook-felisitaasjes op myn akkount, mar dat kleure myn dei fuort net. Sa fan: joechhei, feest! Joepie de poepie! Nee hear.
Om 13:42 waard ik belle troch in kammeraat. ,,Ik woe dy dochs eefkes lokwinskje,’’ begûn er.
Ik skrok, want hy woe my dochs eefkes felisitearje. Mar ik hold my sterk. Hy mocht net tinke dat ik desperaat wie, sa fan: hy docht sá syn bêst om it te ûntkennen, mar ûndertusken hat er de telefoan strak yn ’e hân en stiet de kompûter permanint oan.
,,No, lokwinske’’, ferfolge er. ,,Ik haw in kadomop foar dy. It sjongt en it puzzelet?’’
,,Eh… gjin idee.’’
,,Neil Sedoku.’’
,,Leuk. Bedankt.’’
,,Hoi.’’
,,Hoi.’’
Om 17:28 waard ik foar de twadde kear belle. ,,Lokwinske!’’, sei in oare freon.
Ien wurd, mear net. Dêrnei sei er:
,,Ik haw in kadoriedsel foar dy.’’
,,Kom mar op.’’
,,Spetter pieter pater / Lekker in het water / Ga maar vast naar huis / Hij komt een druppel …
,,No?’’
,,Eh… later?’’
,,Goed! No, hoi.’’
,,Eh… hoi.’’
Om 21:45 waard ik op ‘e nij belle.
,,Ik bin de kadostim’’, sei in stimme.
,,O.’’
,,Lokwinske.’’
,,Tank.’’
,,Hoi.’’
,,Hoi.’’
Dêrnei wie it tiid om nei bêd te gean.
Oait wie de jierdei de wichtichste dei fan it jier. It kaam jin oanwaaien, de hiele naasje wist derfan. Op skoalle, op ‘e iisbaan, thús. No moast ik it dwaan mei in pear telefoantsjes en in rige facebookfelisitaasjes. Ik stel no net dat dit in skeamele rispinge is, mar fan ‘e oare kant is it soms krekt of wurde jo ferjitten. Ik bedoel, ik hoech it dochs net mei tromgeroffel oan te kundigjen? Minsken witte it dochs? Ik bin ommers Jaap!
Mar it is net slim.
Nee hear.

Februaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Het G-woord

Kerkgangers zijn gewoon elkaar voor de kerkdeuren te begroeten met ‘goedemorgen’. Of het nou buren, collega’s of kennissen zijn, op zondagochtend krijgt de relatie plotseling een formele lading.
Eigenlijk wel mooi. De gang naar het heilige altaar kun je natuurlijk moeilijk beginnen met ‘Alles kits?’ of ‘Hoe is het nou?’
In de zes overige dagen van de week is de ochtendgroet een verplicht ritueel, waar eigenlijk niet aan te ontkomen valt. Vooral de werkvloer is berucht. Er zijn er bij die hun veronderstelde plicht héél opgewekt héél serieus nemen: ‘Góedemorgen!’, hoor je dan plotseling achter je. Anderen spreken extra langzaam, leggen de klemtoon wat hoger in de eerste lettergreep en laten het daarna lekker waaien. Hoor er een een-tweetje in: ‘mór-gee’.
Sommige mensen zeggen binnensmonds ‘mogge’. Het klinkt redelijk onverstaanbaar, waarmee de afschuw jegens de gegroete meteen is geventileerd. Uiteraard is er altijd nog een restcategorie die het niet laten kan. Ze roepen afwisselend ‘goeiesmorgens!’ en ‘goeiemoggel!’ en hebben er duidelijk weer zin in.
Het g-woord is een ongemakkelijk woord, waarmee ik al jaren moeite heb. Ik heb ook moeite met woorden als ‘lunch’, ‘pasta’ en ‘kamermuziek’, maar die hoef ik gelukkig vrijwel nooit uit te spreken. Hoewel, een overspannen zinsnede als ‘een eenvoudige pasta’ is zo ergerlijk, dat het weer leuk is.
Door mijn obsessie met het g-woord dreigde ik bij één van mijn werkgevers behoorlijk in het nauw te komen. Al jaren zeg ik afwisselend ‘hoi’, ‘moi’, ‘hé’ of ‘hallo’ tegen collega’s die ik elke ochtend en de ochtend daarna weer zie.
Dat werd niet meer getolereerd. Ik kreeg een mailtje van de chef (‘Goedemorgen Jaap’), waarin stond dat ik geacht werd mijn collega’s ‘met gepaste vriendelijkheid’ tegemoet te treden.
Volgzaam als ik ben heb ik dus lang nagedacht over de meest sobere en eerlijke begroeting. Achtereenvolgens passeerden ‘morgen’, ‘goededag’ en ‘een goede’ de revue. Daarna heb ik uren voor de spiegel gestaan om de meest vriendelijke knik te oefenen. Wie zwijgt stemt immers toe.
Het heeft niet geholpen. Het g-woord kwam niet over mijn lippen, zodat ik de antwoorden op mijn vriendelijk groetende collega’s schuldig bleef. Ik heb dus maar ontslag genomen.

Kollum Friesch Dagblad, 20-02-2016

Darmstadt

It wie wer sa’n moaie sneonteneimiddei. De hiele middei rûn ik hantsjewriuwend troch de stêd. Om fiif oer seizen begûn nammentlik Der Sportschau op de ARD, al jierrenlang myn favorite programma. Ik kin net faak genôch sizze (ik haw it hjir alris earder sein) hoe moai fuotbal is as it út de klauwen bliuwt fan de ophitsende en ratteljende fermeitsyndustry.
Ik rûn ek ekstra hantsjewriuwend troch de strjitten omdat SV Darmstadt 98 spylje moast, in klub dy’t nei tritich jier wer warber is yn ‘e Bundesliga.
Sûnt 2015 bin ik fan. Ik jou ta, dat is net lang. It is earder hiel koart. Oan ’e oare kant: it wie leafde op it earste gesicht, dus dat telt ekstra. Der spylje emoasjes en gefoelens mei, it giet om it hert en de folsleine oerjefte.
It stadion fan Darmstadt hjit Am Böllenfalltor. No freegje ik jo: is der in moaiere namme? It hat ek alle skaaimerken fan it echte stadion. Ik jou se eefkes:
– betonnen tribunes mei net-ûnderbrutsen sicht-linen (sis mar wide hoek- en siichgatten);
– ferskate stadionfakken, it gefolch fan renovaasjes c.q. yngrepen dy’t de tiid al gau net oerlibben;
– in net-asfaltearre sintelbaan, dy’t troch de skoarende spits brûkt wurdt om nei de fans te draven en ‘joepy’ te roppen;
– absurd hege ljochtpeallen;
– it 75/25-prinsipe (75% net-oerdutsen, 25% oerdutsen);
– it 75/25-prinsipe (75% stean, 25% sitte);
– in min fjild;
– kaartsjes foar ûnder de tweintich euro;
– in snackauto foar de reklameboerden.
Darmstadt moast tsjin Leverkusen. De spits makke al gau de 1-0, wêrnei’t ik begûn te gûlen fan bliidskip. Ik sloech mei de hannen yn ‘e loft en song út folle boarst it klubliet. It giet sa:

Ich sah zwei Bären
Brötchen smären
Ach, dass wa ein Wünder
Es wa ein Wünder oben Wünder
Das die Bären smären künden
Hi, hi, hi, ha, ha, ha – t…

Darmstadt! Darmstadt! Darmstadt!

Dit is net it echte klubliet, mar in troch in leafhawwer betochte aubade. Neam it in skreau om autentisiteit.
Leverkusen kaam trouwens werom en wûn mei 1-2. It wie in knappe en moaie oerwinning, want it reinde der ek by. Ja, ik gun Darmstadt soms syn ferlies, want it is moai om de spilers ferswakt en fertize fuortsukkeljen te sjen. It fjild is stikken, de drek swijt. Elkenien hat de smoar deryn, achter de ljochtmêsten skimeret it.
Miskien moat ik mar ris nei myn favorite fuotbalklub ta en de hiele middei yn ‘e rein stean. Ik moat lykwols opsjitte.Takommend jier wurdt dizze monumintale betonkolos yngripend ferboud. Foar 27 miljoen euro.

Kollum Friesch Dagblad, 06-02-2016

Nee sizze

Ferline moanne ha ik mei in maat in wykje nei Eastenriik west. Us doel wy yn in om Wenen hinne safolle mooglik wyn te keapjen by safolle mooglik wynboeren. Foar de krystdagen, sis ik derby. No is wyn lekker guod, dat mei soarch ynkocht wurde moat, wat fansels ek de ynset fan de ekskurzje wie – dy soarch dus.
Miskien ha jo it ek wol dien op jo fakânsjes yn Súd-Europa. Jo ride it hiem op, stappe de auto út en rinne ûnwennich nei ien of oare doar ta. De boer hat jo fansels fuort yn ’e smizen, freget foar foarm noch wêr’t jo foar komme en iepent mei frisse tsjinsin de bodega.
Dêr stie ik dus, mei in katalogus ûnder de earm en de sinnebril op de kop. Tusken ús: ik wit hielendal neat fan wyn. Merlot liket my altyd wol lekker ta, de ABC (‘anything but Chardonnay) is my bekend. Fierders wit ik de betsjutting fan it wurd ‘tannine’ net en mjit ik de kwaliteit fan de ynhâld ôf oan de djipte fan de holte ûnder de flesse.
It priuwen ûnder tasicht is in nuver ritueel. It draait fansels om de ienfâldige fraach oft it lekker is of net, mar dy fraach is krekt hiel kompleks. Hjir komt ek noch it psychologyske spel mei de wynboer by, want meastal nimme jo in pear fleskes ôf om teloarstelling te foarkommen en it skuldgefoel ôf te keapjen.
Dochs krige ik der al gau aardichheid yn om myn miening oer it beane te jaan, dan wol ta útdrukking te bringen. It hiele ritueel draait eins ek om dy beslissing – net om it meilibjende ‘ja’, mar om it ôfpriizjende ‘nee’. Ik nipte dus hieltyd selsbewuster, liet it stadich ferdwine en bepaalde in stânpunt. Ik leaude ek yn myn stânpunt (‘as in wiete bjirkebeam’, ‘krekt sa stoffich as strie’, ‘in sloppe amer reinwetter’) en wie der net fanôf te bringen. Faak krige ik de flesse noch en taaste ik eefkes yn de holte om myn gelyk te yllustrearjen.
Ik learde dus einlik ris nee-sizzen en hie dêrmei in libbenskwaal oerwûn. Tsjin de fytsemakker dy’t my foarige wike in nij stjoer oansmarre woe, sei ik ‘nee’. Doe’t myn húshâldster in kear frij woe, skodholle ik. Op de fraach fan de cd-ferkeaper of ik Bruckner dan net moai fûn, antwurde ik ‘nee’, folge troch ‘fuck Bruckner’. Ik learde trouwens gjin nee-sizzen tsjin de ferlieding noch in fleske te iepenjen, want alles is alwer op.

 

Januaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Hema

Ik ga al jaren naar de Hema om daar exact dezelfde dingen te kopen. Net als u. Heel Holland Hemaat eigenlijk – in mijn geval een pak witte T-shirts, een zak zwarte sportsokken, een plastic doosje blauwe pennen en een pakje rood-wit fietslichtjes. De Hema is dan ook de enige winkel waar je je identiteit kunt ruiken. Soms doe ik eens gek en drink ik er tussendoor een kop koffie of eet ik een stamppotje, maar dat is eigenlijk ook om die exactheid eens te doorbreken.
Zwaartepunt van deze ijzeren regelmaat is de aanschaf van de nieuwe beurs. Sinds jaar en dag een zwarte leren, met een niet al te groot geldvakje en genoeg ruimte voor de pasjes. Een beurs kopen is eigenlijk de ene levensfase afsluiten en de volgende ingaan. Doorgaans is het oude exemplaar al maanden kapot, maar wordt hij vervangen als de nieuwe baan een feit is of de eerste elektrische fiets gearriveerd.
Ook het slijten van de beurs is een soort van ritueel proces, waar je optimaal getuige van wilt zijn. Met de jaren wordt het zwarte leer grijzer en grijzer, waarna de eerste scheur in het binnenwerk langzaam naar buiten loopt. Op het moment dat de drukknop niet meer werkt, komt het volgende exemplaar in zicht. De beurs lééft zogezegd. Je trekt hem om te laten zien dat je iemand bent. Op de pasjes staat je naam, in het binnenwerk zit je vriendinnetje. Het plotselinge gevoel rond te lopen met een lege rechterkontzak kan leiden tot een levensgevaarlijke hartaanval.
Afgelopen herfst heb ik mijn nieuwste beurs gekocht, toen ik voor de tiende keer op rij met helemaal niets bij de tandarts vandaan kwam. Ik was best wel trots op dit lustrum en wilde het vieren. In de Hema rook het vanouds naar Hema, ik voelde me daarom met alles en iedereen verbonden.
Inmiddels begint de vouw van de beurs te scheuren en laat het naaiwerk hier en daar al los. Wat is er toch met de Hema aan de hand? Het pak zwarte sportsokken is er ook al niet meer. We hebben al crisissen genoeg, deze kan er echt niet meer bij.

Koart ferhaal Friesch Dagblad, 27-01-2016

Jonkje

De snie lei op de stoepe en op de wei, dêrom fytste er sa hoeden mooglik. Op it stjoer siet it jonkje – amper in jier fansels. Noch te lyts om mei te praten, mar al te grut om allinnich mar mei de eagen te fonkeljen en de lippe te tútsjen.
In keardeltsje noch, it wurd dat syn mem altyd brûkte. In metoade om de dagen werom te heljen en him te wizen op syn fersomjen lyts te bliuwen. ‘‘Doe wiest noch in lyts keardeltsje’’, sa sei se it it leafst.
Of gewoan ‘‘jonkje’’. Foar ivich in jonkje. Ek doe’t se tachtich wie, bleau er in jonkje. Dêrnei, doe’t se him amper noch werom koe waard er gewoan in jonge, mar yn de mominten dat se helder wie, kaam er har wer ta.
Lykas hy no fan him wie. Syn rjochtmittige, ûnferfrjemdbere eigendom. Hy fûn it moai mei him te praten op it nivo fan kammeraat, al wist er dat it miskien better wie om mei him te praten sa’t dat fan him ferwachte waard. In bytsje fan ‘‘blub, blub, blub’’ of ‘‘boe, boe, boe’’, om dêrnei de leaze betsjutting hieltyd te befêstigjen. Mar oan alles kaam in ein, dêrom wie it better om der net oan te begjinnen. It keardeltsje hie noch net ien wurd sein en miskien moast dat ek sa bliuwe.
’’Ja jonge, wy fytse! En witsto wat dat is? Dat is mei de trapers traapje en dan foarút komme.’’
De stedsbus helle him yn en de meigeande earkes makken him grutsker en grutsker. Letter soe er sizze dat er doe, doe’t de stedsbus him ynhelle en de snie mei tinne flokjes op de stoepe foel, noch in lyts keardeltsje wie. Jannewaris moast wol de moanne fan de lytse keardeltsjes wêze, tichterby kamen jo net.
‘‘Dat wie de bus. De wat, seisto? De bus! Yn de bus kinst lekker achteryn sitte. Ast sjonge giest, docht elkenien mei. Hoera!’’
Gjin reaksje, hoe moai. Allinnich de holle skuodde. Fan ’e blub, blub, blub en de bloep, bloep, bloep.
Mar wat wie dat? In oare fytser kaam fan links. Hy seach net út, dat wie wis. Hoe koe er him keare, hoe kaam er hjir út?
‘‘HE!’’ rôp er. ‘‘Sjoch út!’’
De fytser hearde him net, want de triedden fan de eartelefoan kamen út de jas en giene nei de earen. Gjin sicht, gjin gehoar, in fytser sûnder dielnimming. It makke him lilk. Poer.
‘‘Sûch!’’
Hy woe him achternei fytse gean, ynhelje en en dan de triedden fan de earen lûke. ‘GRUTTE SUCH!’ soe er roppe, in terjochte ferwinsking oan syn adres.
Poeh, dit moast er dochs eefkes besprekke.
‘‘Seachsto dat ek? Dat mei net hen! Dat wie in hiele stomme jonge. Wat seisto? Wêrom? Stomme jonges binne stom omdat se sa dom binne. Sis my mar nei: stomkop! Stom-kop!’’
Ta syn eigen fernuvering koe er net ophâlde mei roppen. Mar de fytser waard wei yn de grutte stedsmannichte, sadat er net oars koe as de folgjende stedsbus ôfwachtsje.
Dêr kaam er al.
‘‘Alwer in bus!’’
En twa fytsers.
‘‘Alwer fytsers! Net ien, mar twa! Wat dogge dy fytsers? Dy fytse! Krekt as wy! Wat seisto? Hoe? Troch te traapjen. Lekker yn de rûnte, dan wer lichter, dan we swierder.’’
Yn ’e fierte stie it stopljocht. Hy helle de bus wer yn en bleau neist him stean. Dêr giene de earkes al – nei achteren en wer werom. De lytse earms kamen yn beweging en wiisden nei foarren, dêr’t de twa fytsers stiene.
Ynienen realisearre er him dat er net allinnich nei wat seach. Dêr wiisden de fingers tefolle foar. De iene hân folge de oare en de fuotten begûnen te skoppen.
It ljocht sprong op grien. De fytsers lutsen op en de stedsbus folge. Hy wie te stadich om mei te kinnen, mar woe dat ek net – de fingers út it sitsje wiisden en wiisden, krige in stim en fregen om heard te wurden. Foarsichtich sjoerde er de fyts de stoepe op, wêrnei er de holle lichtjes op de skouders fan it jonkje lei.
‘‘Wat is dát, seisto?’’
De tinne snie foel op de noas. Hy koe it net leauwe, dêrom frege er it noch in kear.
‘‘Wat seisto…?’’ flústere er.
It wie jannewaris en de stoepe wie wiet. Oan alles kaam in ein, want hy hearde it goed.
‘‘Fyts!’’

Kollum Friesch Dagblad, 16-01-2016

David Bowie

Ik wie eins noait in grutte fan fan David Bowie. Ik haw der wol in skoftke ‘yn’ west, mar dat gie net fierder as in sammelplaat út 1985, mei grutte hits – in plaat trouwens sûnder iennich wurk fan syn bêste platen (lykas Oh you pretty things en Life on Mars?), dus ek wer net in plaat dy’t hingjen bleau.

Fan Bowie wurdt steefêst sein dat it in kameleon wie dy’t him yn ferskate rollen presintearje koe – Major Tom, Aladdin Sane, The Thin White Duke. Miskien wie ik wol noait in grutte fan fan him om’t ik net sa fan de kameleon bin. Rock ‘n’ roll mei personaazjes, dat bekt net sa goed. Ik wol twa gitaren, in bas en drum en as it heal kin in flesse Jack Daniels en in pakje krekt iepene sigaretten op de fersterkers. On en – foaral – off stage lekker dwaan wat erges oars net mei, dat is de essinsje fan rock ‘n’ roll.

Dêr komt by dat ik Bowie bewust kennen learde doe’t er syn megahit ‘Let’s Dance’ skoarde. Echte eighties-musyk fansels: opblaasd, net kreatyf en fol mei goedkeape effekten út de syntersizer. Lês yn ‘kreatyf’ trouwens ek ‘humoristysk’, ‘urgint’ of ‘ferfrjemdzjend’. Want dat wie Bowie. Doe’t ik Space Oddity foar it earst hearde, wie ik echt fan ’t hynder. In man dy’t allinnich yn ‘e romte sweeft en net mear weromkomt, dat die my wat.

Ik bin dan ek jaloersk op minsken dy’t mei echte popstjerren opgroeid binne – The Beatles, The Stones, Nirvana of David Bowie. Ik moast it dwaan mei Mel & Kim, Rick Astley, Spandeau Ballet en Gerard Joling. No moatte jo net laitsje, it is djip tryst. As jo jong binne, hawwe jo identifikaasjefigueren nedich en net sa’n bytsje ek.

Ik sil it jo noch slimmer fertelle. De measte Bowie-fans dy’t ik ken, binne mar ien of twa jier âlder as ik bin. Krekt doe’t de hormoanen eksplodearren en se op syk wiene, hearde se Ashes to Ashes, funk to funky / We know Major Tom’s a junkie / Strung out in heaven’s high / Hitting an all-time low.
Om dy tiid hinne siet ik op de legere skoalle en oefene ik foar de jierlikse musical Koeken voor de koning. Ik song dit: Koeken voor de koning, koeken voor de vorst / Met suiker en kandij en met een hele bruine korst / Koeken voor de koning, eet ze met plezier / De bakker die ze bakt die is de hofleverancier.

Miskien begripe jo no dat ik troch omstannichheden net safolle mei Bowie ha.

Kollum Friesch Dagblad, 09-01-2016

Johannes Brahms

Begjin novimber wie ik op it Zentralfriedhof yn Wenen om dêr in foto te nimmen fan it grêf fan Johannes Brahms. Ik meitsje faker foto’s fan komponistegrêven. Dat wol sizze: fan myn favorite. Sa haw ik yn Bonn west (Schumann), yn Feneetsje (Stravinsky) en by Helsinki (Sibelius).
Brahms leit, no ja stiet, yn in perkje by Schubert, Beethoven, Wolf en Strauss senior. By dizze mannen stiet ek noch in betinkstien foar Mozart, want syn grêf is ûnbekind.
No wie ik yn Wenen gjin toerist. Fansels net. Ik bin allinnich mar in fan. Wol in oere haw ik der west te fotosjitten en hieltyd waard myn sessy ûnderbrutsen troch dy yn myn eagen minderweardige toeristen. Japanners, Amerikanen, Dútsers, Nederlanners, se makken in selfy foar Beethoven of Mozart en ferdwûnen wer.
Ik hie der trouwens moai waar by. Echt Brahmswaar: al wat kâlder en mei in ferrassende ûndergong fan de hjerstsinne.
Miskien wolle jo fan my witte wêrom’t ik sa’n leafhawwer fan Brahms bin. Dat wol ik wol útlizze, mar dat doch ik net. Ik ferwiis allinnich mar nei syn muzyk en sis: set it mar ris op – en nim de tiid.
Wat ik wol mei jo diele wol is myn ferbûnens mei Brahms. As ien oan him komt, komt er oan my. Dat is frjemd, want ik ken net iens alle muzyk fan him. Boppedat wie er nei alle gedachten ek net fuort in aardige man. Miskien wie it wol in hiele nare man, want syn synisme wie romroft.
Miskien hat myn adoraasje te krijen mei it feit dat ik Brahms as in ienling beskôgje – in ienling yn Wenen (hy kaam út Hamburg), in ienling yn ‘e leafde, in ienling yn syn dwaan en litten.
Ik werken mysels dêr eins wol in bytsje yn. Der binne in soad dingen dy’t ik net kin, mar ik kin ien ding hiel goed: allinnich wêze. Better sein: op mysels wêze. Myn wurk dwaan, myn hûs ûnderhâlde, myn stikjes meitsje; ik kin it oeren, dagen, wiken, moannen. Ek al haw ik in freondinne, ik haw no ienris in sterke foarkar foar it soloskip. As ik dus útlizze moat wat my sa fassinearret oan Brahms, dan is it dat syn klanklûd foar my in soad fan lyts gelok betsjut. Ik hie de gong nei de Zentralfriedhofdan ek noait mei in oar dwaan wold. Johannes Brahms is fan my en fan gjin ien oar. Wy kenne inoar – tink ik.