De maartcolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Zeuren

Een beetje zeuren over iets is best wel moeilijk. Je moet het er niet altijd over hebben en ook weer niet volkomen onverwacht de kont tegen de krib gooien. In het eerste geval ben je een draaideurzeur, in het tweede een stoorzeurder. Een en ander hangt natuurlijk sterk af van het onderwerp waarover je wilt zeuren. Sommige mensen zeuren bijvoorbeeld graag over het koningshuis of over conceptuele symfonische rock, die passen moeiteloos in het profiel van de stoorzeurder. Er zijn ook mensen bij die elke dag de NS overal de schuld van geven omdat die tegen auto’s zijn, wat ze tot echte draaideurzeuren maakt.

Ik ben een topzeurder, mag ik wel zeggen. Vertaald in een voetbaldivisie: Zeurie A. Ik vind het fijn om anderen te enthousiaszmeuren en wil graag een zeur aan de horizon zijn. Een geliefd onderwerp is bijvoorbeeld mijn aversie tegen de witte Audi, omdat die vaak hard door de straten zeurt of graag een potje bumperkleeft op de snelweg. Ik vind het ook fijn om te zeuren over alle partijen die tegen de PvdA zijn, omdat ik al 25 jaar lid van die partij ben. Voordat u nu gaat zeuren over het waarom van dit lidmaatschap, vertel ik u dat het nog fijner is om te zeuren over de PvdA zelf, omdat dit binnen de partij zeuring en inslag is.

Toch is er een onderwerp waar ik op obsessieve wijze niet over uitgezeurd raak. Lastig, want ik voel me hierbij zowel een draaideurzeur als een stoorzeurder. Het betreft de rolkoffer, die ik elke dag in de straten hoor rollen en waar ik – kortgezegd – niet goed van word. Het geluid draagt namelijk zo ver dat het nooit onopgemerkt blijft. Wat moet je dus als iemand van 300 meter aan komt rollen en vrolijk 300 meter verder rolt? Dat is meer dan een halve kilometer, waarbij de volgende koffer al in aantocht is.

Ik wil verder niet zeuren hoor, maar vind wel dat mensen met rolkoffers gewoon terug moeten worden gestuurd. Wellicht dat de VN hier eens een pact over kan sluiten? Bijvoorbeeld in het neutrale Zürich? Je zou dan het ‘Pact van Zeurich’ krijgen, een verdrag waar door landen met rolkoffers nog lang over gesteggeld zal worden.

Column Friesch Dagblad, 30-03-2019

Frees

Nederlân is ien fan de gelokkichste lannen yn ’e wrâld, mar tagelyk kampt it mei eangst en frees. Nim my no. Neist in autintike, sympatike en mediagenike held bin ik ek ien fan de grutste senuwpezen. Sa ha ik frees foar technyske apparaten as wekkers en kompûters, om’t ik dy altyd stikken gean as ik it net wol. Ik ha ek fuotbalfrees, wat ynhâld dat ik belangrike wedstriden (resint: Nederlân – Dútslân) troch de spanning net mear foar de radio of televyzje doar te folgjen. De hiele tiid doch ik dan wat oars, bygelyks stofsûgje of húske himmelje, braaf tinkend oan wrâldfrede en in skjinne natuer. As ik fermoed dat de wedstriid dien is, skakelje ik mei in bûnzjend hert nei teletekst.

In oar gefolch fan myn gefoelige senuwen is myn frees om auto te riden. Dy frees wurdt ek grutter, om’t ik it momint fan wer begjinne hieltyd útstel. Dat is fansels ek wer it moaie fan de neurotyske frees: jo hawwe altyd in kâns om der oerhinne te kommen.

Fan al myn senuwopstoppings is dy fan de rige de grutste. As ik pinne of pisje moat en der stean minsken achter my te wachtsjen, wurd ik ûnrêstich. Logysk dus dat ik as byrider yn in auto aardich nerveus wurd as ik oer de provinsjale wei riid en der twa, trije auto’s achter my sitte. Ik tink dan dat de bestjoerders (m) razend binne, om’t wy ús te strikt hâlde oan de maksimum snelheid. It leafst gean ik dan eefkes fanside, sadat se ús net mei honkbalknuppels belage sille of al ynheljend útskelle foar rotte fisk.

Hoe’t sokke frees wurket? Foarige wike snein rieden wy troch de Stadspolder – in smel dykje yn de Reiderwolderpolder – ûnderweis nei Nieuwe Statenzijl.  Dus rjochting Kostverloren, fia Drieborg en dan tusken Ganzedijk en Oudezijl omheech. Dus yn de buert fan Nieuw Beerta, net fier fan Finsterwolderhamrik en neist Dútslân. As it jo neat seit is dat net nuver, want de Stadspolder is oanlein tusken de fjilden fan East-Grinslân, in streek dêr’t Nederlân gewoan ophâld. It dykje rûn dan ek dea, sadat wy op de keale flakte keare moasten. Ik dus panysk ‘pasoppasoppasoppsppssppssp!’, wylst der wurklik yn de fierste fierten net in fytser of fûgel te bekennen wie.

Ik ha ek frees foar de hear T. Baudet, mar dat is gjin neurotyske frees, mar in realistyske. Autoritêre figueren as hy ferdraaie de wierheid, ûntkenne de feiten en lytsachtsje senuwlijers as my. Myn ferstân en gefoel binne it yn dit gefal dus aardich mei inoar iens, wat frij seldsum is. Freeslik gewoan.

 

Column Friesch Dagbald, 16-03-2019

Drop

Myn freondinne en ik ha it goed en dogge it goed. Wy skiede trou ús jiske, tinke faak mei soarch oan de natuer en stimme by alle ferkiezings. Twa wike lyn ha wy noch nei de Fiets- en Wandelbeurs west yn Utrecht, dêr’t wy fansels hinne giene mei de trein.

Dochs is der ien ding dat ús wolris soarch jouwt: ús leafde foar drop. Faak stiet der in pûdsje op in oanrjocht, dat nei de keap al iepene is foardat we thús binne. Sis mar foardat we op de fyts sitte. No ja, foardat we de winkel út rinne. Om presiis te wêzen: rom foar it ôfrekkenjen.

Doe’t wy twa wike ferlyn ús tas fuld hiene mei kofje en wite kadetsjes om nei de Fiets- en Wandelbeurs te gean, stiene wy dus earnstich yn bestân om op it stasjon in pûdsje ‘gemengde drop’ te keapjen, dus fan alles wat – sâlt, laurier, huning, boerderij, munt, neam mar op. Ik fielde myn tosken al wetterjen en woe fuort nei de AH to go rinne, doe’t myn freondinne sei dat it better wie fan net. Wy soene ús wite kadetsjes stean litte, de kofje soe kâld wurde en ús magen soene harren nei in oere omdraaie fan mislikheid, allinnich mar foar dy muzehapkes swiethout. Bah!

Gelyk hie se. Mar ja. Nei’t wy ús mei krante en brochje ynstallearren hiene yn de trein, begûn gedachte dat we oars miskien in pûdsje ha kind hiene twangmjittich te wurden – foaral nei Amersfoort. Doe’t wy yn Utrecht nei in soad wifelings (Etos, Kruidvat) de Jaarbeurs berikten, waard dat pûdsje in obsesje. By de Eastenrykse stand fregen wy dus: ‘Gibt es auch dröp yn Östenreich, wie z.B. Munzdröp?’ By de Frânsen: ‘Il y a a France droip a la ferme’? By de Italianen: ‘C’è droppi di auto a Italia?’ By de Poalen: ‘Dropki Koronki a Polski?’ (fiterdrop). By de Griken: ‘Droppos Miauwos?’ Elkenien skuodde fansels fernuvere nee en joech ús in flyer oer moaie streken, dy’t wy hastich opburchen ús spesjaal dêrfoar krigen fiets- en wandelbeurstaske.

En doe wie it ek foarby. By de stand fan de Vogezen tocht ik: wêr binne wy no mei dwaande? Dit moat ophâlde. Ik krige nocht oan fytse en kuierje yn de natuer, in hiele simmer lang.

Feromme rûnen wy wer nei it stasjon, dêr’t ik yn de AH to go twa bananen kocht. Mar doe’t wy wer yn de trein sieten en ús flyers ien foar ien beseagen, hearde ik ynienen achter my: ‘Goedemiddag, railcatering!’ Dêrnei kaam der in grutte koer mei kofje, koeke en frisdrank foarby. Oan de râne hongen allegear swarte pûdsjes. Ik luts fuort de beurs en sei: ‘doe mij er maar drie’.

 

Column Friesch Dagblad, 02-03-2019

Fûgelhokje

Twa jier ferlyn ha ik in fûgelhokje oan myn hûs spikere. Om de kat fan de buorlju op ôfstân te hâlden moast ik it bouwurk goed fersekerje, dus mei ekstra hout foar de yngong en in pear útrinners fan de stikelige roazestrúken op it dak. It hokje wie sa mear in fort, mar dêr merkt sa’n jong en roppich fûgelpearke neat fan.

Ferline jier hiene we byt. Earst wie it in kommen en gean fan twa blaukopkes (pimpelmeesjes), dêrnei begûn it hokje stadichoan wat te kwetterjen. Dat wie in moai lûd: fris grappich as it hearde, wie it de perfekte wekker. Us túntsje wie trouwens te lyts foar sammelsucht fan heit en mem, sadat it kwetterjen hieltyd lûder waard  en de kat fan de buorlju oanslútend de saak faker ynspektearre.

Om’t ik it achter it rút allegear siet te besjen, foel my op hoe nuver sangfûgeltsjes bewege. Krekt in animaasjefilm dy’t noch net montearre is. Soks hat fansels alles de krijen mei kreaturen as katten fan buorlju, dy’t altyd wol kâns sjogge in oar it libben sûr te meitsjen.

En fierder is de natuer wreed. Op in dei wie it nammentlik stil yn it hokje. It steltsje koe gjin iten genôch fine, it nêst wie achterlitten. De útrinners fan de roazestrúk hongen der wat ferlern by en foar de wissichheid gie de kat nochris op ynspeksje út. Doe’t ik it dak letter dat jier omheech lifte – soks freget tiid en moed – seach ik wat tûkjes, stikjes tou en plestik en in pear fearkes lizzen. It jongfolk wie gewoan fergien, heit en mem hiene erges fierderop allang in nij nêst bouwd.

Juster siet ik kofje te drinken doe’t der ynienen in swartkopke (koolmees) as in razende foar it hokje fladdere. Ik attendearre myn freondinne derop, dêrnei seachen we swijend troch it rút. It fûgeltsje hipte hinne en wer tusken it dakje en de finsterbank, as koe it net kieze. Sa sêft mooglik sei ik: ‘Toe mar jonkje, gean der mar gau yn…’, mar myn freondinne lei de finger op de lippen en sei ‘Ssss…’

Sa sieten wy in skoftke yn grutte spanning nei bûten te sjen. Ik hold it net mear en sei: ‘Sa’n moai plakje, toe jong!’ wêrnei myn freondinne mei in lûde ‘Kssst!’ de oanslûpende kat fuort joech. Dêrnei rôp ik: ‘Doch it!’, folge troch myn freondinne har lûde ‘Yn dyn hok!’. Ja, we woene him wol nei binnen raze, mar it swartkopke fleach dochs mar fuort.

De natuer is ek wreed foar de mins, foaral as er him neat oanlûkt fan wat dy wol. No is it noch mar begjin maart, dus alle tiid, mar wreed bliuwt it.

 

De februaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Stapels boeken

Ik bereidde me voor op een winterweekje Frankrijk. Doel was het zalige nietsdoen in een huisje met die stapels boeken (7), maar omdat ik soms tot vaak nogal neurotisch ben, moest er wel wat werk worden verzet.

Waarvan akte. Nadat ik de huur een half jaar in het voor had betaald, kocht ik de nieuwste Michelin Wegenatlas van Frankrijk voor een grondige oriëntatie. Ik klikte in Google Maps de nabije omgeving af op zoek naar de dichtstbijzijnde winkel en klikte vervolgens de hele route aan om te kijken waar de tankstations waren en of je daar ook iets kon drinken.

Daarna begon ik het onderstaande dagschema te maken, dat ik uitprintte en op het keukenbord niette:

 

VAKANTIE 2019, 1E KWARTAAL. GEBRUIKERSNAAM: TIME OUT! WACHTWOORD: ONTSPANNING!

08:00-10:00: opstaan, ontbijten, afwassen en opruimen

10:00-10:15: stapels boeken lezen

10:15-13:00: excursie voorbereiden, er naartoe gaan, parkeerplaats zoeken

13:00-13:15: ontspannen wandelen

13:15-18:00: terugrijden, naar supermarkt gaan, eten koken, stapels boeken klaarleggen

18:00-18:15: uitgebreid eten

18:15-22:30: afwassen, kamer opruimen, nog even stapels boeken lezen, slapen

 

Op de zaterdag van ons vertrek kocht ik nog een blik bruine bonen en appelmoes, want als we na vijf uur zouden arriveren en de dichtstbijzijnde winkels reeds gesloten was, hadden we niks. Ik had ook een extra set beddengoed meegenomen – volgens de bookingssite was er schoon linnen aanwezig, maar met die Fransen weet je het maar nooit. Voor de zekerheid heb ik ook maar een matras op het dak geladen, wat ook handig zou zijn als er weer eens werd gestaakt en we onverhoeds vast kwamen te zitten met onze stapels boeken.

Mijn vriendin keek het allemaal met lede ogen aan. Dat begreep ik ook wel, want zij heeft geen stapels boeken maar een E-reader. Ik vroeg haar of ik dan wellicht een stapel E-readers moest kopen, voor als we zonder stroom zouden komen te zitten. Ze probeerde me uit te leggen dat dit niet hoefde en dat ik aan één boek wel genoeg had. Ik begreep meteen wat ze bedoelde en bestelde zeven exemplaren van één boek. Het was een heel dun boekje, zodat er extra ruimte was in de auto en ik tijd genoeg had om tijdens onze ontspannende vakantie alle exemplaren te lezen.

 

Column Friesch Dagblad, 16-02-2019

Louis van Gaal

We wiene wat te autoriden. Al toerend lústeren we nei Balsturig, de nije cd fan Meindert Talma. Alwer sa’n moaie samling ferskes en alwer sa’n plaat dy’t it goed docht yn de auto – net te hurd, net te sweverich, net te ûnbegryplik en ek net te clean. Balsturig giet oer opfallende fuotballers en fuotbaltrainers, mannen dy’t troch harren koppichheid alles wûnen of krekt grutte ferliezers wiene.

Wierskynlik is eltse proffuotballer in eigenwize drol, mar je ha dêr ek soarten yn. Abe Lenstra bygelyks koe tonnen fertsjinje yn Itaalje en Frankriik, dochs bleau er leaver semi-amateur by Heerenveen en Enschedese Boys. Unbegryplik as it is, is it fierders wol te begripen. Lenstra is de jierrren fjirtich en fyftich, doe’t Nederlân lyts en earm wie en de opboukultuer soks ôfriede. Trouwens: as ik as tefreden fuotballer hûs en hurd ferlitte koe om foar miljoenen iensum yn Sina of Amerika te spyljen, soe ik ek freonlik bedanke.

Fritz Korbach is in oar ferhaal. In coach fan de atributen: in sinnebril, in sigaar en net al te subtile humor. Nooit ontkwam ik aan de roep van de papagaaiensoep, sjongt Meindert. Korbach jojode altyd hinne en wer tusken de ere- en eerst divisie, in metafoar foar syn stoarmachtige libben.

Ik ha my wol ôffrege hoe’t Korbach him yn dit sirkwy steande hold. In fuotbalcoach is noait allinnich, want der binne yn in gemiddelde wedstriid noch 20.000 à 30.000 oare coaches om him hinne, mar tagelyk is in fuotbalcoach wol hiel allinnich. By einbeslút komt it allegear op him oan, hoe ferlitten er him soms ek fielt. As ik in balende trainer iensum oan in bidonsje lurkjen sjoch, tink ik faak oan myn repertearjende eangstdreamen oer skoalle-eksamens dy’t ik opnij dwaan moat of dat ik te let kom by in begraffenis.

Moaiste ferske fan de plaat is Louis van Gaal, de súksestrainer van ûnder oaren Ajax en Bayern München. Van Gaal is de coach der coaches, soene jo sizze kinne. As er lilk is, ferheft er syn boarst as in grutske hoanne en slacht er mei de fingers op tafel. Hy is dan hiel allinnich en tinkt dat gjin ien him begrypt: Eigenlijk huil ik bijna elke dag. Altijd is er iets dat mij wel raakt, sjongt Meindert. Dêrnei: Als ik God zou zijn, zou ik alles winnen. Maar ik ben God niet. Ik ben Louis van Gaal.

Ik ha in swak foar van Gaal. Hy is it type leraar fan de middelbiere skoalle dêr’t je in bytsje bang foar wiene, mar dy’t je wol fierder holp. Net in man foar de eigenwize donders, wol foar de ivige ploeteraars. Nee, hy is God net, mar hy hat wol in hert fan goud.

 

Column Friesch Dagblad, 02-02-2019

Sa gewoan as molke en sûpe

Hjoeddedei is roke allemachtich ferbean, mar dat hat fansels net altyd sa west. No haw ik krekt net de âldens om te stellen dat sigaretten en sigaren yn in frisgleske op tafel krekt sa gewoan wiene as molke en sûpe út in beker, lykwols heuge my in pear saken noch goed.

Sa haw ik noch meimakke dat it ûnderwizend personiel de piip gewoan yn ‘e klasse oanstuts. Dêr waarden fierders gjin fragen oer steld; net troch de bern, net troch de âlderkommisje, net troch de MR en net troch de ynspeksje. It hie sels wat smûks, sa fan: pake stuts de piip oan en begûn te fertellen. Doe’t ien fan de famkes út myn sechde klasse op in dei tsjin de master sei dat soks net mear mocht, waard dy moadegril fan ferantwurde ymportlingen út de nijbou, ôfdien mei in stevich ‘Ach skyt!’.

Ein diskusje. Roke moast meie. Om noch eefkes by de molke en sûpe te bliuwen: Roke ferbûn generaasjes. Handenarbeidstumpers dy’t in plak klaai foar de noas krigen en net wisten wat se woene, koene altyd noch in jiskebakje meitsje, foar op tafel dus. It wie dan saak om minimaal fjouwer ynkepings yn de opsteande râne te meitsjen, bedoeld om de baarnende sigaret of segaar yn te lizzen – leuk foar pake.

Dyselde bern moasten doe ek geregeld nei de sigarewinkel drave om in pakje shag te heljen foar heit en mem. Gjin punt fansels foar it winkelpersoniel, dat wist der ommers fan. As jo der no goed oer neitinke, is it nuver dat der noait ROKEN IS SLECHT, STUUR UW KIND NIET ALLEEN NAAR DE TABAKSZAAK op it pakje stien hat.

Doe’t ik nei de legere skoalle gie, waard der trouwens ek noch gewoan slein en oan de earlellen lutsen. Soks krige it kontainerlabel ‘corrigerende tik’ opplakt en wie dêrom gjin ûnderwerp fan diskusje – gjin âlderkommisje, MR of ynspeksje dy’t der wat fan fûn. Sels ik, in braaf koekje dy’t simmerdeis fakânsjekaarten stjoerde nei de master, bin in pear kear troch it ûnderwizend personiel ûnder hannen nommen. No, tinke jo dêr mar ris oer nei, yn dizze tiid fan falhelmen op de trijetsjiller, matten ûnder it klimrak of spesjale boartersterreinen om ferantwurde smoarch te wurden. Wy hiene it breed en goed, mar tagelyk wie dat doe wol sa.

En wêrom?, freegje jo jo no ôf. It wie ommers bekend dat tabak min wie, lykas in korrizjearjende pak op ’e bealich. Mar ferslaving en geweld wiene doe wat Swarte Pyt no is: it wie net echt goed te praten, mar it moast fansels wol.

 

Column Friesch Dagblad, 19-01-2019

Hobby’s

Sa’t jo witte duorret it net lang mear foar’t ik fyftich bin. No is it net fuort slim om fyftich te wurden, fierwei de measten wurde it ommers. Fansels, jo krije in rimpelke hjir en in stiif knibbelke dêr, mar dêr foaroer stiet dat wiisheid en inerlike krêft mei in faktor 10 opskaald wurde. As jo no sizzen gean: ‘begjinst der no wêr oer’? dan is myn antwurd: ja.

Werom net? Mei dizze mylpeal is it nammentlik ek foar my tiid foar in nije hobby. De Van Dale groot woordenboek van de Nederlandse taal omskriuwt ‘hobby’ as ‘liefhebberij’. Yn it Fryske wurdboek (NL-FRL) stiet by ‘hobby’: ‘hobby’. De Van Dale omskriuwt ‘liefhebberij’ as ‘wat men graag doet’. Yn sprektaal is in hobby is dus te omskriuwen as ‘een liefhebberij die men graag doet’. Ik stel dit allegear om’t oan te jaan dat in hobby in definysje hat, dy’t jo by it klimme fan de jierrren opnij ynfulling jaan moatte.

Krekt dat is it ferskil mei de hobby fan junioren. Se sizze bygelyks dat harren hobby ‘Lego’ of ‘paarden’ is. Letter wurdt dat wat plastysker mei leafhawwerijen as ‘chille’, ‘surfe’ of ‘mijn vriendin’. Wat se lykwols diele is dat de hobby út it hert komt en net oandroegen is.

Senioren dêr foaroer fiele de urginsje in nij start te meitsjen, om’t se oars freze de spontaniteit fan it hert te ferliezen. Hiel wat âlderen gean dus de doar út om de sleur te ferbrekken. Sy stappe op de nije motor of meitsje lange transkontinentale kuiers, ek wol hike neamd. Oaren bliuw leaver thús om it hûs eigenhandich te ferbouwen. Dêrta keapje se foar mear as 3.000 euro oan ark en farve by de Hornbach of Gamma, guod dat nei it earste putsje meastal leit te ferpiterjen yn de skuorre. De Hornbach en de Gamma binne dan ek echte hobbywinkels, om’t se in feilleas each hawwe foar de romme beurs fan de grutste kneuzen.

Wêr oaren sykje harren heil yn eksoatyske dranken as whiskey, spesjale bieren of wyn. Priuwerijen, beurzen, televyzjeprogramma’s: alles kin. Foar dy wyn bin ik gefoelich, beken ik jo. As jonge señior tink der geregeld oer om in wynhobby te begjinnen, mar wit noch net wêr en wannear. Ik wit ek net werom, want de skeikunde fan it wynbrouwen is foar my ûnbegryplik. Dêrmei wit ik no al dat ik de fout meitsje sil dy’t de putsjemannen ek meitsje – al komme dy 3.000 euro oan merlot of chardonnay wol op.

Miskien moat ik oars mar in nije taal leare, of my sette ta in stúdzje fan de woartels fan it Frysk. Sa stiet der yn it Fryske wurdboek (FRL-NL) by it lemma ‘hobby’: ‘hobby’. Nijsgjirrich, tink ik dan.

 

Column Friesch Dagblad, 5-01-2019

Ctenolepasta longicauchoca

Begjin ferline jier wiisde myn freondinne my derop dat ik aardich wat spoaren neilit by it iten. Sok nijs is foar my net konfrontearjend, ik doch it al myn hiele libben. As bern lei der altyd in grutte ‘U’ om myn itenspanne, dy’t it hagelwite tafelkleed mei de dei mear besmodske – om jo tsjin te sizzen, sis mar. Fan snein oant en mei tongersdei leine der jirpels, griente en fleis omhinne, op freed makaroni en op sneon fan alles in bytsje.
Hjoeddedei is foaral de chocapasta gefaarlik. Sa sit der seker yn de helte fan myn boeken wol in brune streek, faak oan de ûnderkant om’t ik dêr mei myn troch pasta besmoarge finger de side omslach. Soms besykje ik de pasta fluch fuort te moffeljen, wat fansels noait it winske effekt opsmyt. De streek wurdt meastal in kerrelich plak, dat dan wer útrint op de papieren sydkant fan it boek. By in soad minsken krûpt it romrofte papierfiskje oftewol boekefiskje tusken de siden troch (yn geef Latyn de Ctenolepisma longicaudata). No, ik haw it sûkelarjepastafiskje dertusken sitten, ek wol de Ctenolepasta longicauchoca neamd.
In oar fêst spoar is it wite dopke fan it pakje sûpe, dat ik alle dagen by de bôle opdrink. As ik dêrnei fuort gean lit ik de boel stean, sadat der dus altyd in itenspantsje mei bôlekrommen, in leech pakje sûpe en in wyt dopke op tafel te finen is. Tusken ús sein: ik yt middeis altyd allinnich en ferjit dan foar it gemak ôf te romjen.
Begjin ferline jier sei myn freondinne dus ek tsjin my dat dy dopkes ek wol fuort yn de jiske-amer koene, lykas it lege pak. Fansels knikte ik fan ‘ja’, mar sokke meidielings gean steefêst it iene ear yn en it oare wer út. Ik wie der ek wis fan dat se net fierder gean soe mei drigen, sa fan: ‘dy dopkes derút of ik derút’.
Mar frjemdernôch binne sûnt dat petear de dopkes ferdwûn. Doe’t ik bygelyks ôfrûne simmer de keamer himmele bin ik der net ien tsjinkommen, wylst der meastal wol in pear ûnder de kast of bank lizze – soms al jierren.
Ik wie grutsk op myn ûngemurken gedrachsferoaring en fielde my in held. Mar ôfrûne jierwiksel krige ik klokslach tolve oere fan myn freondinne in grut kado. Yn it papier siet in boerd mei in tekst fan allegear wite dopkes. Ik lies: ‘MIJN VOORNEMEN VOOR 2019: ROMMEL OPRUIMEN’. Jo begripe miskien dat allinnich al de ‘M’ in lytse fyftjin dopkes foarme. Sa seach ik nei wol in jiergong sûpespoaren. Ik fûn dit begjin fan it nije jier aardich konfrontearjend, gie dus foar myn freondinne stean en rôp ûnder it pylkjesjitten: DERÚT!

 

 

 

De decembercolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Kerst 1993

Dit jaar is het 25 jaar geleden dat ik in 1993 kerstmis vierde. Ik weet nog dat er veel te doen was in de straten. Overal stonden groepjes te zingen over een wereld zonder oorlog. Omdat ik een vrijwilligersbaantje had, kreeg ik een kerstpakket. Het was een doosje stro met daartussen een blikje kalfsragout, een flesje Bulgaarse wijn, een netje chocolaatjes en een dikke kaars. Ik was van plan lang te doen met mijn cadeau – het was toch een soort loon in natura – maar alleen al de fles wijn is na thuiskomst meteen opengegaan.

Wat het weer betreft: het was mottig en grijs weer. Niet te warm en niet te koud. Het was net of het steeds zou gaan regenen, maar op enkele druppels na bleef het redelijk droog. Ergens had ik de hoop dat het zou gaan sneeuwen, want hopen hoort bij kerst. Er klonk in die tijd trouwens wel vaker de roep om kerstsneeuw, net als het jaar daarvoor.

Op kerstavond zou ik naar de kerstnachtdienst gaan. Die feestelijkheid zoemde al een tijd rond, iedereen had het erover. Vlak voordat ik ging, werd ik overvallen door serieuze twijfel, zo van: ga ik wel of ga ik niet? Ik zat toen op de bank, keek peinzend naar de dikke kaars en dacht erover om die aan te steken. Uiteindelijk ben ik niet naar de kerstnachtdienst gegaan, omdat ik vreesde dat het erg druk zou worden.

Toen het de volgende dag uiteindelijk kerst werd, ging ik naar mijn familie. Er was koffie, gebak en vlees, in de kamer stond een kerstboom. Ik at best veel en ging daarna weer naar huis. Daarna werd het tweede kerstdag. Nadat ik was opgestaan, zette ik koffie en at ik een stukje brood met kaas.

Nu ik me dit allemaal weer herinner, bedenk ik me dat het ook in 1992 kan zijn geweest. Misschien was het ook wel 1998, 2000 of 2006, alles is mogelijk. Wat ik nog goed weet is dat er ooit een blikje tonijn in het kerstpakket zat en geen kalfsragout, maar ik zou echt niet meer weten in welk jaar dat was. Wel weet ik heel zeker dat er in 1993 een jaarwisseling volgde – iets met oliebollen en vuurwerk.