Column Friesch Dagblad, 27-04-2019

Ajax

Tsja, en dan it fuotbaljen. Ik bin sa’n type dat de stân fan de dei relatearret oan de bal. Eins haat ik de Eredivisie, de Champions League en alle WK’s en EK’s, lykas de Premiership, de Bundesliga of de Serie A. Elts wykein doch ik as bestiet fuotbal net, mar alle jûnen giet teletekst gewoan op 801.

De flow fan Ajax is foar my dus in nachtmerje. Wiene se der no mar útskopt, dan hie ik gjin senuwen mear en koe ik rêstich achteroer sitte. Ik ha dit jier dan ek in nije neurotyske kwaal oprûn. Neist rige-, ynparkear- en ik-mei-de-trein-net-misse-eangst, ha ik no ek fuotbaleangst. Sa doarde ik de wedstriden tsjin Real Madrid en Juventus net nei televyzje te sjen, gewoan omdat ik dat net doarde. Ik besocht myn tiid sinfol te ferdielen tusken in saneamd goed boek en it himmeljen fan it hûs, yn de hoop dat de tiid dan sneller foarby gie. Ik ha selfs yn de tún wurke! Al dy minuten en kertieren moast ik mysels kompleet opblaze om in pear sekonden fan it radioferslach te ûndergean. Flechtgedrach en gefoelens fan nederklits bewize it: ik bin bang foar de bal.

Wat kin ik dêr oan dwaan? Hiel simpel: moed toane. Leauwe yn myn ynderlike krêft. Net mear lústerje nei myn freondinne, dy’t seit dat ik it sa goed doch yn ’e hûs. Mysels in spegel foarhâlde. As ik dan lês oer de ranende poalkappen, de  soarchlike fûgelstân of de sakjende populariteit fan it keningshûs, dan tink ik: it is mar in bal. Gewoan in learen pûde fol lucht. Ik tink ek faak nei oer de fraach yn welke ynboks de CO2-belesting daliks moat. Dat de lânsearring fan de Galaxy Fold-smartphone hieltyd útsteld wurdt, giet my ek slim oan it hert.

Mar it helpt net altyd – tiden hawwe tiden, mar kwalen ek.

’’Wat is er toch met je? Je bent zo stil,’’ begûn myn freondinne juster.

’’Tottenham Hotspur.’’

’’Moeten die tegen elkaar? Wacht, ik maak wel even een lijstje.’’

Fannemoarn lei der dus in listje op tafel. ‘Begin maar vast’, stie derboppe. De kommende tiid sil ik it gasfornús skrobje, it húske poetse, de dakgoat útmeste, de rúten himmelje, de fytsen ynfette en it bêd ferskjinje.

Of dat genôch is, is noch mar de fraach. Tsjin Real Madrid ha ik de hiele Oorlog en Vrede der trochhinne jast (1225 siden), tsjin Juventus Anna Karenina (864). Tsjin de Spurs stiet Op zoek naar de verloren tijd fan Marcel Proust op it programma. It hat in lytse 4200 siden, wat in bytse krap is foar twa kear trije kertier. Fan ’e oare kant: ik lês it no út, wat my dan wer it saneamde thúsfoardiel opsmiit.

 

Column Friesch Dagblad, 20-04-2019

Fersliepe

Ik lei tiisdeimoarn om 06:15 noch lekker te koezen, doe’t ik belle waard troch myn wurkjouwer. Of ik wol wist dat ik wurkje moast? En of ik noch kaam?

Ienris op de fyts daalde it feit pas echt yn. Ik hie my fersliept op de klassike wize: om 05:15 hie ik de wekker útset, dêrnei sûze ik rêstich in oerke fierder. Der wie ek gjin inkele oanlieding om my sa yntins te fersliepen, want de jûns dêrfoar wie ik kreas om 22:30 yn bêd stapt.

Kin gebeure fansels, mar dochs bliuwt it in beskamsum barren. De hiele fierdere dei siet ik mei de hannen yn it hier, myn súnden oertinkend en dreamend fan in libben sûnder flaters. Alles kaam derby: ik wie in ko, in dwaas en in koekje. Fersliepe is in knikkerpûdsje fol ferwiten, dat de hiele dei om ’e nekke hinget. Dat pûdsje waard trouwens ekstra swier om’t ik it net neilitte koe om dy fatale moarn nettsjinsteande alle hastichheid dochs noch eefkes teletekst oan te floepen, om te sjen hoe’t it no wie mei de Notre Dame. Neist ko, dwaas en koekje hie ik dus gjin besef fan prioriteiten. Pas om seis oere middeis koe ik it loslitte en oergean ta de oarde fan de dei.

Ien en oar die my sterk tinken oan de kear (yn 2012) dat ik om 11:00 it fleantúch nei Sint Petersburg nimme soe. Ik waard doe om 07:00 wekker, wylst ik op dat tiidstip al in oere yn de trein sitte moatten hie. Fanôf it bêd oant Amsterdam hold ik mysels foar de gek troch te tinken dat it noch koe – mei de trein fan 07:25 hie ik noch rom in heal oere as ik op Schiphol komme soe. Ik wie yndie om 10:15 by de baly, dêr’t se foar de foarm noch efkes bellen nei de gate. Dat joech my in goed gefoel: ik wie dan wol te let, technysk sjoen wie ik op tiid. Doe’t de balymeiwurkster de oplei sei se: ‘Helaas meneer, de gate gaat net dicht.’

‘Dit is onrecht. Kan hij niet weer open?’

‘Nee. Dicht is dicht.’

‘Maar ik ben Jaap!’

‘Nou en? Ik ben Kelly.’

Ik koe net oars as de folgende flecht boeke en moast dêrom ek in nije retourticket keapje. Dizze grap koste my 300 euro, mar dat wie net it slimste. Doe’t om 14:00 it fleantúch omheech gie, daalde it beskamsume feit pas echt yn. De hiele trits waard derby helle, wêrnei ik de hiele flecht mei de hannen yn it hier sitten ha.

 

Column Friesch Dagblad, 06-05-2019

Freonen

Ik hie in petearke mei twa froulju, dy’t inoar kennen leard hiene as buorfamkes en no al mear as 70 jier freondinnen wiene. Mear as 70 jier, dêrfan kin ik allinnich mar sizze: wat in prestaazje. Se wiene fansels gjin buorfamkes mear en wennen oeral yn it lân, mar dat sa’n freonskip sawat alle stadia fan it libben oerlibbet is in moai ferhaal.

Ik begûn dan ek fuort oan ynfulkunde te dwaan. Dit wiene miskien twa perfekt op inoar oanslútende karakters, sadat de jierren fuld wiene mei goeie petearen, moaie fakânsjes en noflike útstapkes. Sa besjoen dus twa perfekte libbens – in gedachte dy’t je graach hawwe, mar fierder absurd is.

Ik moast fansels ek tinke oan de freontsjes dy’t ik hie op mannich skoalle fersliten ha. Dat wie in hiele trits. Wie ik yn de earste trije klassen fan de legere skoalle altyd by Bouwe, dêrnei kamen ûnder oaren Hayo, Niek, Roelof, Dirk, Atze en Ugo. Sa hobbele dat fierder nei de seisde klasse, wêrnei ik op de middelbiere skoalle mei Hans, Hilko, Harm en Henk gie – en Ugo. Dêrnei bedarre ik yn Grins, dêr’t ik in palet oan freonen opbouwde. Dat palet feroare geregeld, al is der in soart fan fêste yndieling dy’t al jierren stân hâldt.

Bin ik dus in wibelige fladderaar en lei it oan my? It soe kinne. Ik bin wol in bytsje in solist, ien dy’t him thús fielt op de eigen bank en graach de hiele middei keihurd nei Brahms lústert of ellenlange solo-etappes op de racefyts makket. Ik kin my ek fiks yirritearje oan guon, freonen of net. Guon fertelle bygelyks tsien à tolve kear itselde ferhaal, mei deselde klû, yn deselde wurden en sinnen. Oaren ferkundigje mienings dy’t ik net diel. Ik dielde dy miening earder faak wol, mar troch de stellichheid fan de ferkundiger bin ik ta in oare konklúzje kommen en ha ik der ferlet fan de persoan tsjin te sprekken. Soks kin mei my ek op de rin gean. Ik wol dan stiekem dat de persoan krekt dat seit wat ik net hearre wol, sadat ik alle rjocht ha my stevich en sûnder komplikaasjes te yrritearjen.

Faak ha ik dan ek it gefoel dat it ûnderhâlde fan freonskippen dreger is as earder. Minsken lûke harren werom, ferlieze spontaniteit, wurde sinniger, kribbiger, ienkenniger, tink ik. It is net wier, want in earlike dûk yn jo eigen libben leart hoe komplisearre bernefreonskippen wiene. Boppedat: Ugo en ik wiene dan wol gjin buorjonkjes, wy kinne inoar al 45 jier. Ferskillend as wy binne, ha ik der alle fertrouwen yn dat wie de santich oantikke.

De maartcolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Zeuren

Een beetje zeuren over iets is best wel moeilijk. Je moet het er niet altijd over hebben en ook weer niet volkomen onverwacht de kont tegen de krib gooien. In het eerste geval ben je een draaideurzeur, in het tweede een stoorzeurder. Een en ander hangt natuurlijk sterk af van het onderwerp waarover je wilt zeuren. Sommige mensen zeuren bijvoorbeeld graag over het koningshuis of over conceptuele symfonische rock, die passen moeiteloos in het profiel van de stoorzeurder. Er zijn ook mensen bij die elke dag de NS overal de schuld van geven omdat die tegen auto’s zijn, wat ze tot echte draaideurzeuren maakt.

Ik ben een topzeurder, mag ik wel zeggen. Vertaald in een voetbaldivisie: Zeurie A. Ik vind het fijn om anderen te enthousiaszmeuren en wil graag een zeur aan de horizon zijn. Een geliefd onderwerp is bijvoorbeeld mijn aversie tegen de witte Audi, omdat die vaak hard door de straten zeurt of graag een potje bumperkleeft op de snelweg. Ik vind het ook fijn om te zeuren over alle partijen die tegen de PvdA zijn, omdat ik al 25 jaar lid van die partij ben. Voordat u nu gaat zeuren over het waarom van dit lidmaatschap, vertel ik u dat het nog fijner is om te zeuren over de PvdA zelf, omdat dit binnen de partij zeuring en inslag is.

Toch is er een onderwerp waar ik op obsessieve wijze niet over uitgezeurd raak. Lastig, want ik voel me hierbij zowel een draaideurzeur als een stoorzeurder. Het betreft de rolkoffer, die ik elke dag in de straten hoor rollen en waar ik – kortgezegd – niet goed van word. Het geluid draagt namelijk zo ver dat het nooit onopgemerkt blijft. Wat moet je dus als iemand van 300 meter aan komt rollen en vrolijk 300 meter verder rolt? Dat is meer dan een halve kilometer, waarbij de volgende koffer al in aantocht is.

Ik wil verder niet zeuren hoor, maar vind wel dat mensen met rolkoffers gewoon terug moeten worden gestuurd. Wellicht dat de VN hier eens een pact over kan sluiten? Bijvoorbeeld in het neutrale Zürich? Je zou dan het ‘Pact van Zeurich’ krijgen, een verdrag waar door landen met rolkoffers nog lang over gesteggeld zal worden.

Column Friesch Dagblad, 30-03-2019

Frees

Nederlân is ien fan de gelokkichste lannen yn ’e wrâld, mar tagelyk kampt it mei eangst en frees. Nim my no. Neist in autintike, sympatike en mediagenike held bin ik ek ien fan de grutste senuwpezen. Sa ha ik frees foar technyske apparaten as wekkers en kompûters, om’t ik dy altyd stikken gean as ik it net wol. Ik ha ek fuotbalfrees, wat ynhâld dat ik belangrike wedstriden (resint: Nederlân – Dútslân) troch de spanning net mear foar de radio of televyzje doar te folgjen. De hiele tiid doch ik dan wat oars, bygelyks stofsûgje of húske himmelje, braaf tinkend oan wrâldfrede en in skjinne natuer. As ik fermoed dat de wedstriid dien is, skakelje ik mei in bûnzjend hert nei teletekst.

In oar gefolch fan myn gefoelige senuwen is myn frees om auto te riden. Dy frees wurdt ek grutter, om’t ik it momint fan wer begjinne hieltyd útstel. Dat is fansels ek wer it moaie fan de neurotyske frees: jo hawwe altyd in kâns om der oerhinne te kommen.

Fan al myn senuwopstoppings is dy fan de rige de grutste. As ik pinne of pisje moat en der stean minsken achter my te wachtsjen, wurd ik ûnrêstich. Logysk dus dat ik as byrider yn in auto aardich nerveus wurd as ik oer de provinsjale wei riid en der twa, trije auto’s achter my sitte. Ik tink dan dat de bestjoerders (m) razend binne, om’t wy ús te strikt hâlde oan de maksimum snelheid. It leafst gean ik dan eefkes fanside, sadat se ús net mei honkbalknuppels belage sille of al ynheljend útskelle foar rotte fisk.

Hoe’t sokke frees wurket? Foarige wike snein rieden wy troch de Stadspolder – in smel dykje yn de Reiderwolderpolder – ûnderweis nei Nieuwe Statenzijl.  Dus rjochting Kostverloren, fia Drieborg en dan tusken Ganzedijk en Oudezijl omheech. Dus yn de buert fan Nieuw Beerta, net fier fan Finsterwolderhamrik en neist Dútslân. As it jo neat seit is dat net nuver, want de Stadspolder is oanlein tusken de fjilden fan East-Grinslân, in streek dêr’t Nederlân gewoan ophâld. It dykje rûn dan ek dea, sadat wy op de keale flakte keare moasten. Ik dus panysk ‘pasoppasoppasoppsppssppssp!’, wylst der wurklik yn de fierste fierten net in fytser of fûgel te bekennen wie.

Ik ha ek frees foar de hear T. Baudet, mar dat is gjin neurotyske frees, mar in realistyske. Autoritêre figueren as hy ferdraaie de wierheid, ûntkenne de feiten en lytsachtsje senuwlijers as my. Myn ferstân en gefoel binne it yn dit gefal dus aardich mei inoar iens, wat frij seldsum is. Freeslik gewoan.