Column Friesch Dagbald, 16-03-2019

Drop

Myn freondinne en ik ha it goed en dogge it goed. Wy skiede trou ús jiske, tinke faak mei soarch oan de natuer en stimme by alle ferkiezings. Twa wike lyn ha wy noch nei de Fiets- en Wandelbeurs west yn Utrecht, dêr’t wy fansels hinne giene mei de trein.

Dochs is der ien ding dat ús wolris soarch jouwt: ús leafde foar drop. Faak stiet der in pûdsje op in oanrjocht, dat nei de keap al iepene is foardat we thús binne. Sis mar foardat we op de fyts sitte. No ja, foardat we de winkel út rinne. Om presiis te wêzen: rom foar it ôfrekkenjen.

Doe’t wy twa wike ferlyn ús tas fuld hiene mei kofje en wite kadetsjes om nei de Fiets- en Wandelbeurs te gean, stiene wy dus earnstich yn bestân om op it stasjon in pûdsje ‘gemengde drop’ te keapjen, dus fan alles wat – sâlt, laurier, huning, boerderij, munt, neam mar op. Ik fielde myn tosken al wetterjen en woe fuort nei de AH to go rinne, doe’t myn freondinne sei dat it better wie fan net. Wy soene ús wite kadetsjes stean litte, de kofje soe kâld wurde en ús magen soene harren nei in oere omdraaie fan mislikheid, allinnich mar foar dy muzehapkes swiethout. Bah!

Gelyk hie se. Mar ja. Nei’t wy ús mei krante en brochje ynstallearren hiene yn de trein, begûn gedachte dat we oars miskien in pûdsje ha kind hiene twangmjittich te wurden – foaral nei Amersfoort. Doe’t wy yn Utrecht nei in soad wifelings (Etos, Kruidvat) de Jaarbeurs berikten, waard dat pûdsje in obsesje. By de Eastenrykse stand fregen wy dus: ‘Gibt es auch dröp yn Östenreich, wie z.B. Munzdröp?’ By de Frânsen: ‘Il y a a France droip a la ferme’? By de Italianen: ‘C’è droppi di auto a Italia?’ By de Poalen: ‘Dropki Koronki a Polski?’ (fiterdrop). By de Griken: ‘Droppos Miauwos?’ Elkenien skuodde fansels fernuvere nee en joech ús in flyer oer moaie streken, dy’t wy hastich opburchen ús spesjaal dêrfoar krigen fiets- en wandelbeurstaske.

En doe wie it ek foarby. By de stand fan de Vogezen tocht ik: wêr binne wy no mei dwaande? Dit moat ophâlde. Ik krige nocht oan fytse en kuierje yn de natuer, in hiele simmer lang.

Feromme rûnen wy wer nei it stasjon, dêr’t ik yn de AH to go twa bananen kocht. Mar doe’t wy wer yn de trein sieten en ús flyers ien foar ien beseagen, hearde ik ynienen achter my: ‘Goedemiddag, railcatering!’ Dêrnei kaam der in grutte koer mei kofje, koeke en frisdrank foarby. Oan de râne hongen allegear swarte pûdsjes. Ik luts fuort de beurs en sei: ‘doe mij er maar drie’.

 

Column Friesch Dagblad, 02-03-2019

Fûgelhokje

Twa jier ferlyn ha ik in fûgelhokje oan myn hûs spikere. Om de kat fan de buorlju op ôfstân te hâlden moast ik it bouwurk goed fersekerje, dus mei ekstra hout foar de yngong en in pear útrinners fan de stikelige roazestrúken op it dak. It hokje wie sa mear in fort, mar dêr merkt sa’n jong en roppich fûgelpearke neat fan.

Ferline jier hiene we byt. Earst wie it in kommen en gean fan twa blaukopkes (pimpelmeesjes), dêrnei begûn it hokje stadichoan wat te kwetterjen. Dat wie in moai lûd: fris grappich as it hearde, wie it de perfekte wekker. Us túntsje wie trouwens te lyts foar sammelsucht fan heit en mem, sadat it kwetterjen hieltyd lûder waard  en de kat fan de buorlju oanslútend de saak faker ynspektearre.

Om’t ik it achter it rút allegear siet te besjen, foel my op hoe nuver sangfûgeltsjes bewege. Krekt in animaasjefilm dy’t noch net montearre is. Soks hat fansels alles de krijen mei kreaturen as katten fan buorlju, dy’t altyd wol kâns sjogge in oar it libben sûr te meitsjen.

En fierder is de natuer wreed. Op in dei wie it nammentlik stil yn it hokje. It steltsje koe gjin iten genôch fine, it nêst wie achterlitten. De útrinners fan de roazestrúk hongen der wat ferlern by en foar de wissichheid gie de kat nochris op ynspeksje út. Doe’t ik it dak letter dat jier omheech lifte – soks freget tiid en moed – seach ik wat tûkjes, stikjes tou en plestik en in pear fearkes lizzen. It jongfolk wie gewoan fergien, heit en mem hiene erges fierderop allang in nij nêst bouwd.

Juster siet ik kofje te drinken doe’t der ynienen in swartkopke (koolmees) as in razende foar it hokje fladdere. Ik attendearre myn freondinne derop, dêrnei seachen we swijend troch it rút. It fûgeltsje hipte hinne en wer tusken it dakje en de finsterbank, as koe it net kieze. Sa sêft mooglik sei ik: ‘Toe mar jonkje, gean der mar gau yn…’, mar myn freondinne lei de finger op de lippen en sei ‘Ssss…’

Sa sieten wy in skoftke yn grutte spanning nei bûten te sjen. Ik hold it net mear en sei: ‘Sa’n moai plakje, toe jong!’ wêrnei myn freondinne mei in lûde ‘Kssst!’ de oanslûpende kat fuort joech. Dêrnei rôp ik: ‘Doch it!’, folge troch myn freondinne har lûde ‘Yn dyn hok!’. Ja, we woene him wol nei binnen raze, mar it swartkopke fleach dochs mar fuort.

De natuer is ek wreed foar de mins, foaral as er him neat oanlûkt fan wat dy wol. No is it noch mar begjin maart, dus alle tiid, mar wreed bliuwt it.

 

De februaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Stapels boeken

Ik bereidde me voor op een winterweekje Frankrijk. Doel was het zalige nietsdoen in een huisje met die stapels boeken (7), maar omdat ik soms tot vaak nogal neurotisch ben, moest er wel wat werk worden verzet.

Waarvan akte. Nadat ik de huur een half jaar in het voor had betaald, kocht ik de nieuwste Michelin Wegenatlas van Frankrijk voor een grondige oriëntatie. Ik klikte in Google Maps de nabije omgeving af op zoek naar de dichtstbijzijnde winkel en klikte vervolgens de hele route aan om te kijken waar de tankstations waren en of je daar ook iets kon drinken.

Daarna begon ik het onderstaande dagschema te maken, dat ik uitprintte en op het keukenbord niette:

 

VAKANTIE 2019, 1E KWARTAAL. GEBRUIKERSNAAM: TIME OUT! WACHTWOORD: ONTSPANNING!

08:00-10:00: opstaan, ontbijten, afwassen en opruimen

10:00-10:15: stapels boeken lezen

10:15-13:00: excursie voorbereiden, er naartoe gaan, parkeerplaats zoeken

13:00-13:15: ontspannen wandelen

13:15-18:00: terugrijden, naar supermarkt gaan, eten koken, stapels boeken klaarleggen

18:00-18:15: uitgebreid eten

18:15-22:30: afwassen, kamer opruimen, nog even stapels boeken lezen, slapen

 

Op de zaterdag van ons vertrek kocht ik nog een blik bruine bonen en appelmoes, want als we na vijf uur zouden arriveren en de dichtstbijzijnde winkels reeds gesloten was, hadden we niks. Ik had ook een extra set beddengoed meegenomen – volgens de bookingssite was er schoon linnen aanwezig, maar met die Fransen weet je het maar nooit. Voor de zekerheid heb ik ook maar een matras op het dak geladen, wat ook handig zou zijn als er weer eens werd gestaakt en we onverhoeds vast kwamen te zitten met onze stapels boeken.

Mijn vriendin keek het allemaal met lede ogen aan. Dat begreep ik ook wel, want zij heeft geen stapels boeken maar een E-reader. Ik vroeg haar of ik dan wellicht een stapel E-readers moest kopen, voor als we zonder stroom zouden komen te zitten. Ze probeerde me uit te leggen dat dit niet hoefde en dat ik aan één boek wel genoeg had. Ik begreep meteen wat ze bedoelde en bestelde zeven exemplaren van één boek. Het was een heel dun boekje, zodat er extra ruimte was in de auto en ik tijd genoeg had om tijdens onze ontspannende vakantie alle exemplaren te lezen.

 

Column Friesch Dagblad, 16-02-2019

Louis van Gaal

We wiene wat te autoriden. Al toerend lústeren we nei Balsturig, de nije cd fan Meindert Talma. Alwer sa’n moaie samling ferskes en alwer sa’n plaat dy’t it goed docht yn de auto – net te hurd, net te sweverich, net te ûnbegryplik en ek net te clean. Balsturig giet oer opfallende fuotballers en fuotbaltrainers, mannen dy’t troch harren koppichheid alles wûnen of krekt grutte ferliezers wiene.

Wierskynlik is eltse proffuotballer in eigenwize drol, mar je ha dêr ek soarten yn. Abe Lenstra bygelyks koe tonnen fertsjinje yn Itaalje en Frankriik, dochs bleau er leaver semi-amateur by Heerenveen en Enschedese Boys. Unbegryplik as it is, is it fierders wol te begripen. Lenstra is de jierrren fjirtich en fyftich, doe’t Nederlân lyts en earm wie en de opboukultuer soks ôfriede. Trouwens: as ik as tefreden fuotballer hûs en hurd ferlitte koe om foar miljoenen iensum yn Sina of Amerika te spyljen, soe ik ek freonlik bedanke.

Fritz Korbach is in oar ferhaal. In coach fan de atributen: in sinnebril, in sigaar en net al te subtile humor. Nooit ontkwam ik aan de roep van de papagaaiensoep, sjongt Meindert. Korbach jojode altyd hinne en wer tusken de ere- en eerst divisie, in metafoar foar syn stoarmachtige libben.

Ik ha my wol ôffrege hoe’t Korbach him yn dit sirkwy steande hold. In fuotbalcoach is noait allinnich, want der binne yn in gemiddelde wedstriid noch 20.000 à 30.000 oare coaches om him hinne, mar tagelyk is in fuotbalcoach wol hiel allinnich. By einbeslút komt it allegear op him oan, hoe ferlitten er him soms ek fielt. As ik in balende trainer iensum oan in bidonsje lurkjen sjoch, tink ik faak oan myn repertearjende eangstdreamen oer skoalle-eksamens dy’t ik opnij dwaan moat of dat ik te let kom by in begraffenis.

Moaiste ferske fan de plaat is Louis van Gaal, de súksestrainer van ûnder oaren Ajax en Bayern München. Van Gaal is de coach der coaches, soene jo sizze kinne. As er lilk is, ferheft er syn boarst as in grutske hoanne en slacht er mei de fingers op tafel. Hy is dan hiel allinnich en tinkt dat gjin ien him begrypt: Eigenlijk huil ik bijna elke dag. Altijd is er iets dat mij wel raakt, sjongt Meindert. Dêrnei: Als ik God zou zijn, zou ik alles winnen. Maar ik ben God niet. Ik ben Louis van Gaal.

Ik ha in swak foar van Gaal. Hy is it type leraar fan de middelbiere skoalle dêr’t je in bytsje bang foar wiene, mar dy’t je wol fierder holp. Net in man foar de eigenwize donders, wol foar de ivige ploeteraars. Nee, hy is God net, mar hy hat wol in hert fan goud.

 

Column Friesch Dagblad, 02-02-2019

Sa gewoan as molke en sûpe

Hjoeddedei is roke allemachtich ferbean, mar dat hat fansels net altyd sa west. No haw ik krekt net de âldens om te stellen dat sigaretten en sigaren yn in frisgleske op tafel krekt sa gewoan wiene as molke en sûpe út in beker, lykwols heuge my in pear saken noch goed.

Sa haw ik noch meimakke dat it ûnderwizend personiel de piip gewoan yn ‘e klasse oanstuts. Dêr waarden fierders gjin fragen oer steld; net troch de bern, net troch de âlderkommisje, net troch de MR en net troch de ynspeksje. It hie sels wat smûks, sa fan: pake stuts de piip oan en begûn te fertellen. Doe’t ien fan de famkes út myn sechde klasse op in dei tsjin de master sei dat soks net mear mocht, waard dy moadegril fan ferantwurde ymportlingen út de nijbou, ôfdien mei in stevich ‘Ach skyt!’.

Ein diskusje. Roke moast meie. Om noch eefkes by de molke en sûpe te bliuwen: Roke ferbûn generaasjes. Handenarbeidstumpers dy’t in plak klaai foar de noas krigen en net wisten wat se woene, koene altyd noch in jiskebakje meitsje, foar op tafel dus. It wie dan saak om minimaal fjouwer ynkepings yn de opsteande râne te meitsjen, bedoeld om de baarnende sigaret of segaar yn te lizzen – leuk foar pake.

Dyselde bern moasten doe ek geregeld nei de sigarewinkel drave om in pakje shag te heljen foar heit en mem. Gjin punt fansels foar it winkelpersoniel, dat wist der ommers fan. As jo der no goed oer neitinke, is it nuver dat der noait ROKEN IS SLECHT, STUUR UW KIND NIET ALLEEN NAAR DE TABAKSZAAK op it pakje stien hat.

Doe’t ik nei de legere skoalle gie, waard der trouwens ek noch gewoan slein en oan de earlellen lutsen. Soks krige it kontainerlabel ‘corrigerende tik’ opplakt en wie dêrom gjin ûnderwerp fan diskusje – gjin âlderkommisje, MR of ynspeksje dy’t der wat fan fûn. Sels ik, in braaf koekje dy’t simmerdeis fakânsjekaarten stjoerde nei de master, bin in pear kear troch it ûnderwizend personiel ûnder hannen nommen. No, tinke jo dêr mar ris oer nei, yn dizze tiid fan falhelmen op de trijetsjiller, matten ûnder it klimrak of spesjale boartersterreinen om ferantwurde smoarch te wurden. Wy hiene it breed en goed, mar tagelyk wie dat doe wol sa.

En wêrom?, freegje jo jo no ôf. It wie ommers bekend dat tabak min wie, lykas in korrizjearjende pak op ’e bealich. Mar ferslaving en geweld wiene doe wat Swarte Pyt no is: it wie net echt goed te praten, mar it moast fansels wol.