De oktobercolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Windmolens

Het was een hete julidag. We gingen naar Baltrum, een Duits Waddeneiland voor de kust van Oost-Friesland. Boven Aurich reden we door een windmolenpark, zoals je ze maar zelden ziet. Kerktorens als speldenknopjes, vals licht en overal de onwezenlijke schaduw van gigantische palen. Is dat erg?

Het is maar hoe je het bekijkt. Eenmaal op de hoogste duintop van het piepkleine eiland raakten we even in gesprek met een man uit het naburige Leer, die net met zijn ochtendwandeling  bezig was. Hij zei dat er hier geen buitenlanders waren, zoals  Wolga-Duitsers en allochtonen, en dat het hier dus ‘anders’ was. O, hij had niks tegen buitenlanders hoor, maar na de val van de Berlijnse Muur waren de sluizen opengezet en dat had in zijn regio helemaal niet goed uitgepakt. We knikten wat, omdat iedereen bij dit onderwerp maar wat knikt.

Daarna wees hij naar de Oostfriese kust, waar honderden windmolens aan het zwieren waren.  Hij begreep ook wel dat het anders moest, maar zo hoefde het nou ook weer niet. Ik zei dat je windmolens altijd kon afbreken en dat er dus helemaal geen probleem was. De man antwoordde dat dit onmogelijk was, omdat ze wel twintig meter diep staken. Al die gaten in de grond zou een ramp zijn.

Zo werden op het nietige Baltrum tussen volkomen vreemden binnen een paar tellen de twee urgentste wereldproblemen uitgewisseld: migratie en klimaatsbeheersing. Eilanden lenen zich daar ook goed voor, want iedereen is onder elkaar en je kunt vrijuit spreken. De Waddeneilanden zijn de enige locatie in de wereld waar niks aan de hand is. Geen belastingparadijzen, geen warrige straatlui, geen armoede en daarbij ook nog maagdelijk wit.

Goed, er is de zeespiegel, die tijdens ons gesprek langzaam steeg van eb naar vloed. Flughafen Frankfurt zou die dag 147.945,20 passagiers verwerken, Berlijn 49.315,068, Düsseldorf 48.493,150, Hamburg 41.095,890 en München 9.589,041. Het naburige Schiphol zou 186.301,369 passagiers verwerken. Opgeteld was dat 482.739,718, bijna een half miljoen dus. Ons gesprekje duurde ongeveer vier minuten, hetgeen betekende dat er in die 240 seconden 1.340,94 mensen in- of uit waren gecheckt. Is dat erg? Volgens de man niet. Dat de windmolens wel twintig meter diep staken, daar ging het om.

 

Column Friesch Dagblad, 10-11-2018

Yaris

 Je hebt iemand nodig
stil en oprecht
die als het erop aankomt
voor je bidt of voor je vecht

Pas als je iemand hebt
die met je lacht en met je grient,
dan pas kan je zeggen:
ik heb een vriend

Dat skreau Toon Hermans en gelyk hie er. Ik moast der de ôfrûne wike faak oan tinke doe’t ik konfrontearre waard mei it feit dat ik net in auto ha. Ik wol dat graach – in Opelke, in Volvoke – mar it slagget my mar net. Pecunia fansels. Mei de jierren haw ik myn heil socht yn de abstrakte skilderkeunst en poëzij, alles om dit brek te ferwurkjen en in plakje te jaan.

Oer it generaal slagget dat wol, mar de saak waard wer ris pynlik foar my opreakele doe’t myn freondinne har de ôfrûne wike weromluts achter har laptop om op de digitale snelwei op syk te gean nei in hillige ko. En dan net sa’n âld rammelbakje, mar in solide Japanse auto foar de langere rit.

Yn dy missy siet fansels in hiel stik entûsjasme, dêr’t ik dan wer mei in hiel stik spile entûsjasme yn meigie. Sei se bygelyks ‘Die Nissan Micra is leuk!’ dan antwurde ik: ‘Ja hoor, leuk’. Mar as se útrôp: ‘Kijk, een Honda Civic!’, dan antwurde ik: ‘Ik vind de Nissan Micra leuker’. Dat tsjinakseljen waard sa in ridel: ‘Suziki Alto!’ waard dus ‘Muhaa, liever Honda ‘Civic’; ‘Mazda 323!’ waard ‘Mmm, beter Suzuki Alto’ en ‘Micra’ waard ‘Doe dan Mazda’.  Sa hold ik my op de flakte en joech ik de meast tsjinstridige advizen om de saak te torpedearjen.

Nei in wike sneupe foel har each op in Toyota Yaris. ‘Wat vind je van déze?’ frege se. ‘Wel leuk. Al zou ik een Suzuki Alto doen’, ferfolge ik. ‘Nu moet je ophouden. Ik koop deze auto toch ook voor jou?’

Al woe ik dat net fuort sjen of tajaan, it wie fansels wol sa. Doe’t we de dealer opsochten en in proefritsje makken, waard it my hieltyd dúdliker dat it meiliftsjen hielendal net sa gek wie. Wy wiene der dan ek gau út. Sy betelle, de dealer makke de papieren yn oarder en ik ried werom. Thús skreau ik fuort dit gedicht:

Je hebt iemand nodig
stil en oprecht
die als het erop aankomt
voor je bidt of voor je vecht

Pas als je iemand hebt
met een auto en een pin,
dan pas kun je zeggen:
ik heb een vriendin

 

Column Friesch Dagblad, 27-10-2018

Smartphone

Ik wie by in konsert út it klassike repertoire en siet yn in wat stive stoul. Neist my wie in man mei syn smartphone oan it boartsjen. It wie in al wat âldere man, ien fan om it kommende pensjoen hinne. Hy appte omraak en naam allegear foto’s fan de tsjerke en de mannichte achter him. Ik fûn der noch net safolle fan, want it konsert wie noch net begûn.

Doe’t it lykwols losgie hold de man net op. Soms gie it mapke eefkes ticht, mar waard dêrnei mei izeren rigelmjit wer iepenklapt om in antwurd te lêzen, te laitsjen, in berjochtsje te typen of in foto te nimmen. Syn lytssoan siet neist him, sadat er tekst of ôfbylding ek fuort live diele koe. Tegearre ginnepappen se hiel dan ek wat ôf, wylst Bachs ‘Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit’ troch de tsjerke davere.

Dy kantate begjint mei in sonatina troch twa blokfluiten. It is miskien wol ien fan de moaiste stikken fan Bach, mar dat koe de man dus net safolle skele. Hy stjitte syn lytssoantsje hieltyd oan en meneuvele fan ‘moast hjir ris sjen, ha-ha-ha’.

Ik begûn nocht te krijen der wat fan te sizzen, mar wat moatte jo by sokke gelegenheden no sizze? Ik woe fansels net de mooglike quality time dy’t er mei syn lytssoan hie bedjerre of oerkomme as hiel beskaafd Bachkenner. As ik bygelyks freegje soe ‘Kinst dêr ek mei ophâlde?’ soe ik miskien lilke eagen krije en te boek stean as elitêre kommaneuker. As ik sizze soe ‘No hast dy hiele sonatina mist’ ek en as ik him foarlizze woe dat it konsert mar in oere duorre en of dat no echt te tefolle muoite wie, ek. By alles wat ik hertstochtlik fan him woe fielde ik de wearze fan syn kant al opkommen. En erges soe der ek noch gelyk hawwe, want in bytsje smartphoner docht dat sûnder lûd te meitsjen.

Dochs yrritearre dizze man my, en net allinnich om’t ûnder in aria de earste tellen fan de ringtoan fol troch de tsjerke skalde. Appe is eins mei in oar prate wylst ien mei dy oan it praten is – yn dit gefal dus de leden fan it koar, de muzikanten, de solosjongers en de dirigint. In konsert troch amateurs noch wol, dy’t miskien wol fol ferwachtings wachten op in antwurd. It giet by sosjale media net iens om de muorre dy’t der oplutsen wurdt, mar om de eangst der wat fan te sizzen.