De (verlate) april-column uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Liverpool

In januari ben ik een paar dagen naar Liverpool geweest. Als je tegen mensen zegt: ‘Ik ga naar Liverpool’, kijken ze je zorgelijk aan en antwoorden ze: ‘Maar dat is toch hartstikke grauw en grijs, met allemaal van die hooligans, punkers en van die zware industrie?’

Op het grauwe en grijze, de hooligans en de punkers na klopt dat. Maar Liverpool is ook een hele gezellige stad, met veel groen, veel mooie musea, veel voetbal en veel Beatles. Wat wil een mens nog meer?

Toch ook wel weer naar huis, beken ik u. Na twee dagen begon ik namelijk iets te missen: reinheid, rust en regelmaat. Dit had niets te maken met het nachtelijke bezoek aan de fameuze Cavern Club of de andere pubs in de drukke Mathew Street, waar de deelnemers aan vrijgezellenfeestjes en toeristenstromen zich prima tot elkaar verhouden.

Engeland is het land van het conserveren, maar dat heeft wel een prijs. Zo heb je in Liverpool helemaal geen rondweg, zoals je in heel Groot-Brittannië überhaupt geen rondwegen hebt. Al het zware vrachtverkeer raast gewoon dwars door de stad, gezamenlijk optrekkend met personenauto’s, motoren en bussen.

Je kunt het afdoen als authentiek Brits en lekker eigenzinnig, de werkelijkheid is minder leuk. Het lawaai is onbeschrijfelijk en gaat nooit voorbij. In Amsterdam of Rotterdam heb je natuurlijk ook lawaai, maar dat bestaat vooral uit waarschuwende trams, fietsbellen en schreeuwende toeristen. Over het Rokin scheuren geen tankauto’s en vanaf de stoep van de Coolsingel kun je met redelijk veel gemak oversteken naar de andere kant. Ik denk ook altijd weer met grote dankbaarheid aan het verkeerscirculatieplan in Groningen (VCP), dat de binnenstad heeft behoed voor de totale ondergang.

De Europese binnensteden zijn nooit gebouwd op de enorme stromen verkeer die zich er nu doorheen wurmen. Auto’s moeten daar dus worden geweerd, omdat ze niet in het domein van voetgangers en fietsers horen. Je kunt daar niet ver genoeg in gaan, vind ik. Het is net als het rookverbod in de horeca: op een dag is het zo normaal, dat de eerdere situatie abnormaal was. All You Need Is Ring! Leve The Long and Winding Rondweg! She Ringsweg Yeah, Yeah, Yeah!

 

 

 

Column Friesch Dagblad, 28-05-2018

Trekkers

Sneon, erges yn maaie. Ik makke in moai fytstochtsje troch it Lauwersmargebiet, fan Warfhuizen nei Anjum en werom. Fûgels, loften, ferjitten boatsjes, dat wurk. Op it lân in inkele masine, op ’e dyk in pear frachtauto’s en wat hurdfytsers.

Miskien ferwachtsje jo no fan my wat oer de minsken dy’t ik tsjinkaam, mar dy wiene der net. Op it plattelân is it iensum en stil. Gjinien wurket yn ‘e tún of sit op de feranda. Amper fee. Skientme en fernuvering sit him yn de details; foar stedsminsken binne dat hjoeddedei megaskuorren, biogasynstallaasjes en wynmûnen.

En trekkers. Ik haw in swak foar trekkers, beken ik jo. Dizze middei wachte der in oranje Fiat op in hiem, seach ik in brune Ursus op it lân riden en stie der in pinsjonearre reade International neist in opdrûge dongbult.

In trekker docht wat oaren net dogge: hy is nerges bang foar en rydt fan de wei ôf it lân op of oarsom. Presiis wat bern dogge mei harren boartersguod. Dêrby komt it ûnferoarlike lûd fan de motor, in lokfûgel mei in rop út it ferline. In trochsneed trekker is dus ien brok platte nostalgy, laudearre mei prehistoaryske wurden as ‘fluistercabine’ en ‘hef’.

Ik waard trouwens ynhelle troch myn leavelingstrekker, in blauwe Ford. In iepen Ford ek – noch moaier fansels. Boppe de grutte tsjillen siet in sitsje, oan de hef siet in karre. Neist deastil is it plattelân ek masinaal wurden, want wêr is de platte karre bleaun? Gewoan in rige planken mei fjouwer tsjillen derûnder? Der kin fan alles op: hea, gers en âld-papier. Of hynderfamkes, lykas op de karre achter de Ford. Sy hiene harren finest hour. Wa’t ommers meiride kin op in trekker, belibbet dat it spul echt wurdt.

De trekker is eins te besjen as in heitefiguer. In betrouber en sterk wurkbist, dat net bang is en moaie nammen hat as bygelyks ‘John Deere’ en ‘Fendt’. De wynmûne soe yn dizze tiid dan de mem wêze kinne, mei assosjaasjes as ‘ierde’ of ‘libbensboarne’. Miskien harket se wol nei moaie nammen as ‘pluzefanger’ of ‘loftingel’. Punt is fansels wol dat der gjin wynmûneboartersguod is, sadat de needsaaklike identifikaasje der net is. Punt is ek dat ik no in bytsje trochdraaf, want it wêzen fan in frou is fansels hielendal net te fangen. Mar wat moatte jo oars? In frou as megaskuorre of biogasynstallaasje is wer de oare ein.

 

Column Friesch Dagblad, 05-05-2018

Hichtepunt

Sûnt twa jier sparje ik foar in reis. Hâld jo fêst: yn 2020 sil ik fan New York nei Los Angeles fytse. De tocht sil gean oer West Virginia en Kentucky, Nashville en Memphis, lângs Texas en New Mexico en troch de woestinen fan Arizona en Californië – om mar in pear hichtepunten te neamen. Foar dizze coast-to-coast-trip tusken Times Square en Hollywood Boulevard rekkenje ik ûngefear trije moanne, ynklusyf fleanreis.

De hiele operaasje driget de reis fan myn libben te wurden, wat ik oan de iene kant moai fyn, mar oan de oare kant net. In ‘reis fan dyn libben’ implisearret in hichtepunt, dat allinnich mar ta gefolch hat dat it hiele libben dêrnei der net better op wurdt. Ik ha der dus serieus oer tocht om de reis ôf te blazen, sadat der nei it hichtepunt gjin frij fal mear wêze kin. Boppedat tink ik altyd dat myn hichtepunt noch komme moat. Al bin ik oer twa jier 50, ik fiel my gewoan 26 en rekkenje noch op in pear meislepende, grutte barrens: in grutte jildpriis en in ûnderskieding, in ‘dit is uw leven-show’, in optocht mei strieljagers, de tawizing fan in kulturele haadstêd as ûnderdiel fan it International Year of Jaap (IYOJ). Alles komt my ta, it is fansels net de bedoeling dat ik oan alles takomme moat.

Dêrby komt dat ik foar elts grut evenemint op myn paad altyd bearen op de wei rinnen sjoch. Amearika is it lân fan frije wapens, sinleas geweld en in ferstikkende moraal, allegear saken wêrtroch myn libben – krekt troch de ôfwêzigens fan dy trije – in hichtepunt is. Fan it bedrach dat ik no byinoar sparre ha kin ik bygelyks ek fia Emden nei Oldenburg fytse of ris in goeie gersmasine keapje, sadat myn oersichtlike libben noch oersichtliker wurdt.

Sa sit ik no al mei in earnstich dilemma. Ik wol graach wat, mar wol dat leaver net. Ik had reden genôch om it fleantúch net te boeken, hoewol ik dat hiel graach wol. As neuroat hop ik op en del tusken de hoop op hichtepunten en de ferwachting fan djiptepunten.

Dochs sit ik net echt djip yn de rats. Ik bin der nammentlik wis fan dat gemiddelde neuroat better ôf is as de gemiddelde man (of frou) fan stavast. Senuwlije is eins in foarm fan ekstreme konsintraasje. Alles draait om it yn kaart bringen fan gefaren, sadat my letter neat oerkomme kin. Wat it hichtepunt fan de reis wêze sil wit ik net, mar it sil ûnferjitlik wêze. Hoop ik.

 

 

 

Column Friesch Dagblad, 28-4-2018

Motorgeweld

It giet net goed mei Nederlân. In soad mannen wurde grut ûnder de grutte wjukken fan moeder de vrouw, dy’t alles foar se docht – waskje, klean ferstelle, iten siede, leuke spultsjes dwaan. Faak sykje se as jong folwoeksene in útdaging, want it feilige libben kin ek hiel saai wêze. Guon helje dan it motorrydbewiis en keapje in motor.

Oare mannen komme faak op in bepaalde leeftyd – sis mar tusken de 45 en 50 – yn de midlifekrisis, dêr’t se wrakselje mei fragen as ‘Wa bin ik?’, ‘Wat wol ik?’ en ‘Wêr gean ik hinne?’. Faak is it antwurd op dy fragen gau jûn, soms al binnen in kertierke: ‘Ik bin in frustrearde kantoarplant’, ‘Ik wol in motor’ en ‘Ik wol nerges hinne, allinnich mar skeure.’

As it dan moai waar is, lykas foarich wykein, komme se tegearre as mollen út de grûn. No is de oerienkomst tusken de mol en motorrider ek grut, want se ha beide lêst fan minne eagen. Lykas in mol noait gewoan in rjochte gong grave sil mar gewoan kriskras it lân bewurket, sa ha de gemiddelde motorrider gjin each foar de ferkearsboerden en raast er as in dolle oer de grutte en lytse plattelânswegen. 150 is faak de noarm, dêr’t 80 de limiet is.

Wat ik ek ûndernim op in moaie maitiidsdei, myn wille wurd steefêst bedoarn troch de motorrider mei syn sinnewerende helm en flitspak. As in eintsje omfyts moat ik geregeld de sleat yndûke, om’t der wer ien of oare gang my ynhellet. Sit ik by myn karavantsje fan de blauwe loft te genietsjen, dan hear ik it geraas al fan fier kommen. Ik kin dan ek in lûd fan in Ducati ûnderskiede fan bygelyks in Kawasaki of Honda. In Ducati heart djip, in Kawasaki sit heech en in Honda begjint yn de seisde fersnelling mei in droech ringellûd. Dat is aardich nutteleas, seker sjoen it feit dat ik sjongfûgels net iens fan inoar ûnderskiede kin.

As jo no tinke: ‘oerdriuw net sa, der binne ek aardige riders by, mei soargen foar de meiminske, de tredde wrâld en it miljeu, do ek altyd mei dyn stomme stikjes’, dan hawwe jo it mis. Foarige wike siet ik op in sinnich terraske oan it wetter te kofjedrinken en in gebakje te iten. Achter my stapte in groep gelearde mollen krekt op it sadel. Tusken de earste startende motor en de lêtste beteller (‘ik moest nog even naar de wc!’) siet sawat in kertier, sadat ik as fytstoerist myn kofje en apelgebakje konsumearje moast yn de reek fan benzinedampen en útsjittende gashendels. As earste ried in Suzuki fuort – dy hat in skerp tuf-tuflûd, foaral yn ’e achterút.

Column Friesch Dagblad, 14-4-2018

Neat dwaan

Ik dream faak oer de perfekte kwaal of it meast ûnskuldige ûngemak. Sa’n oandwaning hâld my thús sûnder dat ik der echt lêst fan ha. It meast gaadlik liket my in brutsen pols. Dat komt altyd wer goed en ûndertusken kinne jo dwaan wat jo wolle – in dei nei Amsterdam, lekker thús wat lêze of gewoan in wike mei fakânsje gean. In beskieden grypke kin ek wol, mar dan net mei al dy ferkynselen fan gryp derby.

Foarige wike krige ik ynienen in sa’n reedlik beskieden grypke. Earst begûn de mage op te spyljen, doe krige ik it waarm en kâld. Dêrnei moast ik oeren wachtsje oant de mage begûn te stjitten, wêrnei ik myn tiid ferdielde tusken bêd en waskbak.

Nei in ûnrêstige nacht waard ik om njoggen oere wekker en fielde ik my altyd noch net hiel goed. No moast it dus begjinne, it effekt fan dy perfekte kwaal. Earst lei ik noch in oere te hingjen, dêrnei dronk ik in beker wetter. Doe’t ik einlik ûnder wie, koe ik mei muoite de krante út de bus helje en lies ik dy sûnder echt te lêzen.

It wie al hast tolve oere, ik besleat fia Uitzending Gemist nei in pear dokumintêres te sjen. Earst seach ik nei in film oer de feroardieling fan twa moardbroers, dêrnei nei in film oer Louis Couperus. Tusken de beide lies ik ek noch in haadstik út in boek. Tusken it boek en de twa films ha ik wol hûndert kear op Teletekst sjoen om in nije nijsrigel. Wylst ik yn de stuol siet, lei ik de fuotten ôfwikseljend op de bank, op it krukje en op de poef. Ik dronk noch in pear glêzen wetter en iet twa manderijntsjes.

Films en boek wiene allegear bêst aardich en yndringend, mar ik koe de kop der net echt by hâlde. Wêrom wit ik net, mar dat is presiis it gefolch fan myn beskieden maleur. Yn it normale libben past it lichem him oan oan de nuvere grillen fan de geast, oarsom klopt it net en is de tiid in fijân dy’t jo it swijen opleit. In dei lanterfanterje is fansels net slim, om’t der meastal wat foaroer stiet. As ik my lykwols ferfele moat omdat ik my ferfeel is de ein syk. Ik wie dus bliid en feromme dat ik my de oare deis wer better fielde en wer oan it wurk koe. No wie ik dy dei frij, sadat ik my oerjaan koe oan it hearlike neat dwaan.