Column Friesch Dagblad 17-03-2018

Kosten

As jo in trou lêzer fan my binne, – en dat binne jo -, dan witte jo fan de tema’s dy’t my dwaande hâlde. Keunst, filosofy, wittenskip, sosjaal-ekonomyske fraachstikken en soargen oer it smoarge miljeu binne mar in greepke út myn rike arsenaal, dat fierders ek noch bestiet út grutheden as Brahms, Sibelius en The Beatles.

Ik haw it spitigernôch ek faak oer jild, mar dan meastal yn ’e persoanlike en dus faak mear negative kontekst. By jild giet it altyd om in tekoart en de gefolgen fan dat tekoart. Sa kin ik net altyd mei fakânsje en sla ik it swimbad al jierren oer. Fierders keapje ik noait nije klean en poets ik alle wiken myn iennige pear skuon. Ofrûne moanne haw ik de krante opsein. Faak haw ik om seis oere hinne honger en moat ik my rêde mei klykjes, oanfold mei in jirpel, in sipel of wat ekstra rys.

Sa kin ik fansels noch wol wat sinnen trochgean, wat ek wer it aardige is oan it skriuwen fan stikjes: ik kin skermje mei de realiteit, opskeppe oer de feiten en mikke op jo begrutsjen of moederaasje. De wierheid ferdraaie is eigen oan sawol de âlde as de nije media, alle minsken dogge deroan mei.

De wierheid is nammentlik ek dat ik hielendal net sa earm bin, mei it each op de lytse blomlêzing dy’t no folget. Fan septimber ôf haw ik mear as 250 euro útjûn oan konsertkaarten, eksklusyf reiskosten. Ik bin foar hûndert euro hinne en wer nei Liverpool flein. Ferline wike haw ik samar in bank kocht. Wol twaddehâns, mar net goedkeap. Opteld haw ik sa foar mear as 450 euro útjûn oan saken dy’t in ‘echte’ earme nei alle gedachten hielendal net betelje kin. Fan septimber ôf rekkene is dat hast 70 euro yn ’e moanne.

It slimste wapenfeit moat noch komme. Juster haw ik in ticket kocht foar it saneamde Holland International Blues Festival yn the capital of the blues, Grolloo. No haw ik hielendal neat mei blues en dus ek net mei it ploechje ynternationale artysten dy’t dêr komt harren keunstjes te dwaan. Al dy solo’s sûnder ein en dy oh-ik-haw-gjin-jild-muzyk, bah. Doe’t ik lykwols hearde dat Ringo Starr ek komt mei syn All Starr Band, haw ik dochs mar efkes op de site sjoen. Yndie, ‘efkes’, want binnen trije minuten hie ik in kaart à 68,50 euro besteld en rôle de befêstiging de mailboks yn. Ik sil dus nei in festival dêr’t ik net hinne wol, allinnich mar om ien persoan yn it echt te sjen. Foar de nettobalâns: fan septimber ôf rekkene is dat mear as 80 euro yn ’e moanne.

De februaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

 

Snackpunt

Het was diep in de nacht. Ik liep door de Groninger binnenstad en besloot een patatje te nemen. Er gaat niets boven een patatje, vind ik. De lekkerste patatjes zijn die in een opwelling worden besteld. Ik nam alle tijd om er even bij stil te staan en leunde tegen een muur.

Naast mij zat een dakloze meneer op de grond. Een grote tas, een dikke jas, dat was het. Ik bood hem iets te snacken aan, want zo ben ik. Hij knikte vriendelijk nee, wat mijn hulpvaardige ego natuurlijk kwetste. In een poging dat ego te herstellen vroeg ik hem of hij iets anders nodig had, waarna hij opnieuw hoofdschudde.

Ik was trouwens niet de enige die hulp bood. De stroom zorgaanbieders droogde gewoon niet op. Ze kwamen uit de kroeg om eveneens een patatje te eten en ontfermden zich beurtelings over de man. Hele menu’s werden bijkans besteld en in gedachten al gebracht, maar de dakloze meneer hoofdschudde steevast vriendelijk doch beslist nee.

Het is niet altijd gemakkelijk om niet-dakloos te zijn. Vooral ’s nachts kun je last hebben van een extatische flow, waarin je zowel je royale als gevoelige en sentimentele kant zult laten zien. De dakloze meneer zit wellicht niet meteen op je te wachten, maar als niet-dakloze moet je soms een heldhaftige daad stellen. Steeds dus die buiging naar beneden, steeds die overdreven vriendelijkheid, steeds die zorg om je geweten in het openbaar te sussen. Het is net bedelen, maar dan van de andere kant. Als de dakloze meneer alle patatjes en kroketten die hem aangeboden werden had opgegeten, zou hij weldra vetgemest zijn.

Toen ik het lege bakje in de afvalbak deponeerde en hem nog een goede avond wilde wensen, was mijn plekje bij de muur alweer ingenomen door een volgende groep. Vragen daalden neer, plannen werden gesmeed. Maar de dakloze meneer hoofdschudde steeds beslist en trok zijn jas nog wat vaster om zich heen. Ik begon te vermoeden dat hij vooral bij het snackpunt zat vanwege de warmte, die uit de grote snackhoek naar buiten werd geblazen.

 

Column Friesch Dagblad, 03-03-2018

As in hûn

It jier is noch mar twa moanne âld, mar no al liket it in slagge jier te wurden. Yn jannewaris ha ik in dei nei de strykkwartetbiënnale yn Amsterdam west om dêr twa konserten te belibjen. Moarns fersoarge it Ruysdael Kwartet in Haydn / Pärt programma, middeis spile it Spaanske Cuarteto Quiroga stikken fan Schubert en de moderne George Crumb.

Myn leafde foar it strykkwartet is ynearsten in suver fysike. As de spilers opkomme, bûgje, de muzyk op de standert sette en nei in pear tellen begjinne, begjinne myn earms te trillen en krij ik it kâld. Dêrnei bart der wat nuvers: myn holle makket steefêst in knikje nei ûnderen en begjin dan stadich nei foarren te hellen. As ik merk dat ik begjin oer te hellen, rjochtsje ik my wer op en begjint it wer opnij. Jo moatte dit fergelykje mei de bewegings fan in hûn, dy’t bûten wat nuvers heart: fernuvere draait er in slagje mei de kop, wêrnei er tikje foar tikje de spieren strak set, oant de baas ‘braaf’ seit en de hûn eefkes ûntspand. Dat ik my yn mannich konsertseal as in hûn gedraach, is net in oerdreaune typearring.

Twa wike lyn ha ik de Shostakovich-marathon dien. Dizze Russyske komponist hat fyftsjin kwartetten skreaun, dy’t dat wykein gronologysk ferdield waarden oer fiif konserten, allegear spile troch it Brodsky Kwartet. Tusken de bliere earste en de sombere fyftsjinde (hy bestiet út fiif Adiago’s en ien Adagio Molto – snif) kaam in libben foarby. Sa makke ik in lange reis, oer de bekende hege hichtes en troch dy djippe dalen. Doe’t ik op sneintejûn om 22.28 wer nei hûs moast, fielde my hiel adagio molto – as in hûn dy’t oan ’e rym moat  en nei hûs sleept wurdt.

Ik bin ferslaafd oan dizze fysike kick. Eins makket it my ek net út wat it programma is. It kwartet van George Crumb dat ik yn Amsterdam seach (Black Angels, út 1970) waard spile mei de ynstruminten op ’e kop en mei flessen wetter, mar dat is om syn moderniteit net ôfstjittend of yrritearjend. By it strykkwartet giet it altyd om de kwaliteit fan de ynteraksje en net sasear om de kwaliteit fan de technyk. Lykas in hûn altyd primêr op syn omjouwing reagearret, sa is kwartetmuzyk foar de lusterer in primêre ferkenning fan it alderearste en alderdjipste iets. Wat dat oanbelanget hiene de neamde ensembles better nammen hân kind as it ‘Frolic Kwartet’, it ‘Pal Kwartet’ of it ‘Bonzo Kwartet’. As it ferneamde ‘Canin Kwartet’ dus in lintsje krije soe, soe it tenei troch it libben gean as ‘Royal Canin Kwartet’.

 

 

 

Column Friesch Dagblad, 17-02-2018

Flage

Fia de ynternet seach ik nei it debat mei doe noch minister Zijlstra. Ik bin bêst wol in folger fan polityk, mar sjoch der net faak nei. Dat komt om’t ik fan de generaasje bin dy’t opgroeid is mei Ferry Mingelen’s Den Haag Vandaag, dat allinnich mar ûnmooglike tiden op telefyzje wie. Doe gie ik noch nei skoalle en lei ik al op bêd, no giet de wekker alwer as ik amper thús bin.

Mar ik wie wol benijd nei de ferklearring fan de minister, om’t er fansels net oars koe as ôftrede. Ik fyn it persoanlike yn de polityk altyd fassinearjend. Hoe is er bygelyks yn it foar troch de minister-presidint tasprutsen? Hoe giet er it debat yn en wat docht er dêrnei? Nimt in eks-minister ôfskie fan de ploech en hoe giet er dan nei hûs? Hellet er ûnderweis sinees op of giet er fuort nei de kroech? En wat drinkt er dêr dan? Allegear saken dy by it saneamde teater fan de macht hearre.

Troch it debat op ynternet seach ik ek foar it earst de Nederlânse flage yn de Twadde Keamer stean. Ik bin ek fan de generaasje dy fynt dat flagen net thús hearre yn oerheidsgebouwen. De trijekleur is bedoeld foar yn de ynternasjonale sport, as wy wer ris goud wûn ha mei it rûndsjeriden yn PingPong of erges yn in frjemd lân in wichtige fuotbalwedstriid op punt fan begjinnen stiet. Dit binne allegear saken dy by it teater fan de kitsch hearre. Jo wapperje, snotterje, tinke oan grutheden as Maurits, Ted de Braak of Irene Moors en fiele jo eefkes grutsk.

No fyn ik kitsch belangryk, dus ik bin net fuort tsjin flagen an sich. As de kening bygelyks syn jierdei hat, wapperje se lekker fris yn de strjitten, wêrtroch ik fuort nocht krij oan sânsek rinne, defile’s en it rad van geluk – mei fan dy moaie rollades of folyferpakte piken. Kitsch ferbynt en is faak noch lekker ek.

Mar wat docht yn in beskaafd lân as dan fan ús dy flage yn notabene it parlemint? Ik fyn dat kitsch yn de ferkearde sin fan it wurd. Yn it earste plak stiet er pal neist dy grutte keunstwurken, wat in obseen gesicht is. Twadst: jo kinne wat Nederlân no écht is net fange yn in lapke stof. Dêrmei wurdt Nederlân net echter, mar nepper. Symboalpolityk is om te laitsjen of te gûlen, keamerleden en ministers moatte krekt harren earnst bewarje.