Kollum Friesch Dagblad, 27-05-2017

Britains

Ik fûn trije âlde doazen werom mei boartersguod, skriften en tekeningen fan oait. In skok: ik miende altyd dat alle lytsguod allang fuort wie. Ald-papier, nei famylje, oait útliend, dat wurk. Folslein ûnferwacht waard ik dus mei myn eardere ik konfrontearre.

In libben wêryn ik graach boer wurde woe, in kânsleaze misje dy’t ik kompensearre mei kilo’s  Britains-boartersguod. Se wiene der noch, de trekkerkes van Ford, Massey Ferguson en Deutz. Noch altyd moai neimakke en foarsjoen fan it magyske stjoerke. ‘Trrrr-rrr-rrr,’ gie it dan.

Al siet der by de fabrikant wol in stekje los, neffens boarters as my. Sa siet der op de nije trekker altyd in kabine mei in mantsje dêryn, dy’t der beide earst ôf moasten om’t it stjoer oars net te brûken wie.

It bliuwt nijsgjirrich om te betinken wat ûntwerpers fan boartersguod no krekt foar eagen ha. En hiene. Gjin bern meande ommers de heale sliepkeamer en struide de oare helte dêrnei fol jarre. Ek wie it frjemd dat de pakjes hea fan de giele pakjepers al as pakje op de pers sieten, sadat it magyske momint fan pakjeskiten hielendal net nedich wie. Ik wit: suggestje, lekker boartsje, giet om de idee en sa, mar ienris opnij konfrontearre mei de matearje falle de skellen wolris fan ’e eagen.

Bern kinne hielendal net boartsje yn de sin fan fantasearje, dat witte fabrikanten goed. Yn myn gefal moast alles gewoan ien kear achter de trekker, wêrnei ik in rûntsje ried en it oanhingsel dêrnei achterút wer op it plak op it hiem trrr-de, folge troch in heech útroppen, beslútende ‘uuh!’

Nee, boartsje is gefoelens oanroppe en folwoeksenen neidwaan. As boer wie ik dus wol troud, mar myn frou sweefde as in ûnbekend skepsel om my hinne. Boartersguod is ek in oefening yn loyaliteit. Myn leafde foar de blauwe Ford mei syn lytse, profylleaze foarbannen waard úttest doe’t ik de nije Deutz krige, dy’t grutte, robúste foarbannen hie. Ik losse it op troch de Deutz te brûken as de Ford fêstsiet, dus by rein en snie. Dat wie bêst wol lestich, want Ford wie better as Deutz en kaam dus net samar fêst te sitten.

Myn oare loyaliteitskwestje wie de tsjerke, dêr’t ik mei myn Lego-auto hinne ried, meastal in úthoeke fan de sliepkeamer. Om’t de idee fan in hillige sneintemoarn spile waard, mar in tsjinst te lang wie, deklamearre ik nei oankomst en achterút ynparkearen sa plechtich mooglik: ‘Eén uur later’. Hjirnei koe ik fuort nei de pleats om kofje te drinken mei myn sweevjende frou en de grutte karre achter de Ford te spannen om de pakjes fan it lân te heljen – it grutste bewarre ik fansels foar it lêst.

 

 

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 13-05-2017

It bist

Ik bin in bist. Spitichgenôch hear ik by de homo animali. It is net fuort te fernimmen, want minsken hâlde fan my om myn soarch foar de natuer, myn kundige oardielsfoarming en myn leuke moppen. Myn lêste: it sjongt en is lekker yn it iten?

Mar soms is dat dus skyn. Ik bin it meast in bist – eins allinnich mar – as ik foar de televyzje nei  fuotbaljen sjoch. Dizze kombinaasje makket kwea bloed. As Nederlân in EK of WK spilet, wurd ik echt gek yn ’e kop. Elke edysje besykje ik om rêstich achteryn de stuol sitte te bliuwen en it allegear oan my foarby gean te litten, mar dat is in yllúsje. Binnen twa minuten kom ik oerein en wiis ik nei de tsjinpartij, dy ik beskuldigje mei de klisjee’s út de reisgids.

Ik bedoel mei ‘gek yn ’e kop’ dus net dat ik de hoempapa omearmje. Foaral net. Furieus bin ik, folslein út myn dwaan, mar ek wer enoarm yn myn rôl. Ik kin ek net stilsitte en tergje de knibbels om’t ik ôfwikseljend sit en stean. As der skoard wurdt yn ús foardiel, rop ik steefêst sa hurd mooglik ‘KOE-KOE’, nei sheriff Rosco P. Coltrane út de Dukes of Hazard. Dêrnei lit ik myn lichem en geast  yn de frije loop. Soms is it sa spannend en bin ik sa opfokt, dat ik nei de televyzje krûp en mei de noas op it skerm de skiedsrjochter útskel, om’t de blessuretiid no wol dien is. Dat binne misklike útroppen, dy’t mei oerslaande stim út myn mage komme. Sa koarje ik figuerlik, yn de hoop dat er it heart.

Ik bin 47 jier.

Oait hiene wy in hûntsje, in stabijke mei smekende eagen en in moaie krul yn de sturt. Neat mei te rêden. De hûn en ik, wy begrypten inoar. Mar ús fertrouwensbân krige in knak doe’t Nederlân op in  WK spylje moast en ik wer as in dolle bolle losgie. Nei it lêste fluitsignaal waard it bist yn my in monster. Ik raasde de meast freeslike oerwiningsferwinskingen, makke pirouetsjes en begûn de moonwalk yn te setten. Undertusken raasde ik ‘KOE-KOE’ en song ik yn in net te definearjen Ingels in soart fan oerwinningshymne.

Doe’t ik eefkes nei de hûn seach, rydboske er as in tin bledsje. Hy wie sa ferskriklik bang, dat er hast net mear op syn poaten stean koe. Syn trouwe hûneagen wiene opset fan ferbjustering en skrik. Mar ik liet him moai stean, want syn lijen koe my op dat momint hielendal neat skele – dêrom bin ik in bist. It is dus mar goed dat Nederlân op it fuotbalmêd foarlopich net mear meidocht.

Utslach mop: Bob Dille

De aprilcolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Liedjes

Lange tijd dacht ik dat het introliedje van Maja de Bij zo ging: Er is in land ik weet niet waar / daar leefde eens een kleine bij / en die beleefde het linkraar / een avontuur voor jou en mij.

Uiteraard moest ik wel even puzzelen wat ‘linkraar’ (= klinkt raar) precies betekende, maar ik gokte op iets in de geest van het ultieme avontuur.

Toen ik wat ouder werd hoorde ik Frank Boeijen in Zwart Wit zingen: Die rillerbloed op de achterbank / Van de werkelijkheid / Denk goed na want het kant je staan / Denk niet wit, denk niet zwart!

‘Rillerbloed’ zou wel het effect zijn van die mes, steek, pijn! vermoedde ik. ‘Denk goed na want het kant je staan betekende iets als: pas op, de ellende kan je na gaan staan, zelfs achtervolgen (voor de volledigheid: Wie wil er bloed op de achterbank / Van de werkelijkheid / Denk goed na aan welke kant je staat / Denk niet wit, denk niet zwart!)

Daarna kreeg ik ook last van zwart-witte gevoelens en luisterde ik naar The Cure. Uit A Forest destilleerde ik: The go is never there / it’s always the same / I’m running and I’m stopping / again and again.  Met een ‘go’ zou je anders waarschijnlijk wel uit dat nare bos worden geschoten, maar nu dus niet – daar was The Cure ook The Cure voor (The girl was never there / It’s always the same / I’m running towards nothing  / Again and again).

Daarna werd ik nog zwart-witter, ook omdat Anton Corbijn in de mode was: One man caught on Barb’pappa Fenz / one man here’s racist. Vrij geïnterpreteerd hoorde ik in U2’s Pride: Eén man eet Barbapappa’s hagelslag, één man hoort racisme (One man caught on a barbed wire fence / One man he resist).

Het is allemaal nogal knullig en gênant, maar ik troost me met de gedachte dat ik niet de enige ben die het mis heeft. Mensen die op het oog doodnormaal zijn bedenken stiekem de meest bizarre teksten. Misschien moeten we allemaal eens uit de kast komen. Ik pleit dan ook voor een groot festival over het verdraaide liedje – het Grote Foutenfestival bijvoorbeeld.

 

Kollum Friesch Dagblad, 29-04-2017

Gewoantetaal

Gewoantetaal is om meardere redens frjemde taal. As earste is it betocht troch de sprekker sels, faak troch de ûnfoarsjoene meiwurking fan in oar. Yn it twadde plak gean de útdrukkings mar in beheind tal moannen of jierren mei. As de magy útwurke is en de gewoante fersliten, ferdwynt de gewoante gewoan.

Ik wol jo in lytse blomlêzing jaan fan myn eigen siswizen. Earlik sein fyn ik de measten sa apart en sa leuk, dat ik se fergees mei jo diele wol. Tsjin it ferjitten yn stean se no op papier.

Sa rekke ik oait yn petear mei in man út Kolham, dy’t syn ferhaal oer de wederwarichheden dêr beslute mei de wurden ‘Zo doen wij dat hier in Kolham’. Dit konkludearjende sintsje muntte ik om oan te jaan dat in kwestje – de ôfwask, in lekke bân – achter de rêch wie.  Guon om my hinne fûnen it mar wartaal, maar dy fewiisde ik gewoan nei Kolham – allinnich al om de moaie namme.

In oar ferklearre altyd lûdop dat it ‘helemaal APK’ wie, wêrmei er útdrukke woe dat it goed siet. De Algemene Periodieke Keuring ha ik jierren brûkt om dat ek te sizzen. Sa kommunisearre ik dus yn sinnen as ‘Sân oere is APK’; ‘It giet reinen, wat net APK is’. ‘Wat tinksto fan oermoarn?’ ‘APK’.

Ek faak brûkt: de kiwi, oftewol wat sûns ite om dêrnei wat swiets te meien – oftewol in ynspanning dwaan om it dêropfolgjende fertier te ferantwurdzjen. ‘In kiwi ite’ is bygelyks nei in museum gean, om dêrnei streekrjocht nei de kroech te draven. In dreech konsert, in lange fytstocht, in jûn mei teater yn in minne stuol: alles is in kiwi as der dêrnei wat folgt yn de mear joalige sfear.

Op dit momint sit ik yn de AVRO’s-wie-kent-kwis-fase, hielendal frij nei it wyske ‘Dit is AVRO’s wie-kent-kwis’. Miskien witte jo it noch, de sjo mei Fred Oster en de sprintende kavia’s. Muzyk en tekst drukten tefredenheid út, lykas de hele kwis dat feitliks die. Sneontejûn yn 1979, dat wie in avondje AVRO mei buorrelnuten en in wyntsje út de kelder fan Verbunt, allegear hearlik thuis voor de buis. Joech ik oant in pear wike lyn alles wat ik leuk fûn – bygelyks in skaal hearlik dampende makaroni – noch sjongend it predikaat ‘Dit is AVRO’s wie-kent-kwis’, no folstiet ‘hielendal kwis’. Ut dizze reduksje meie jo gerêst konkludearje dat it noch in pear moanne duorret foardat dizze siswize út myn tinkramt ferdwûn is.