De januaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Zeehonden

Misschien kent u de documentaire Grizzly Man wel, van cineast Werner Herzog. Het gaat over een man die enkele jaren tussen de beren verblijft, maar met wie het verder niet zo goed afloopt – door onvoorzichtigheid werd hij voor het oor van de videomicrofoon gruwelijk verscheurd.

Nu heb ik niks met grizzlyberen, maar wel met zeehonden. Elk jaar verblijf ik dan ook een paar maanden op de zandplaten tussen Texel en Borkum om me helemaal onder te dompelen in het aardse leven van dit fascinerende zoogdier. Ik trek dan mijn zeemeermanpak aan, vlei me neer en doe wat zij ook doen. Zo ga ik mee op jacht en eet ik veel rauwe vis. Ook knip ik geregeld hun snorren even bij en luister ik naar wat ze mij te zeggen hebben. Verder liggen we veel op het strand en slapen we lekker uit.

Het leven op de plaat is een klankbad, waarin de positieve energie overvloedig stroomt. Ik ervaar inspiratie en troost. Als zeehondenfluisteraar weet ik als geen ander hoe bijzonder hun taal is. Een ‘ionk’ bestaat uit meer dan vijf letters. Deze intelligente dieren spreken dan ook in beelden en niet in metaforen.

Afgelopen zomer lag ik bij een kudde waar het niet zo goed mee ging, vooral niet met de jonge witte. Veel zeehonden moesten erg hoesten (‘uchnk!’) en raakten geïnfecteerd door een vreemde, uitheemse koorts. Ook ik werd aangestoken door dit virus. Ik proestte het uit en kon me door de aanhoudende diaree maar ternauwernood uit mijn zeemeermanpak hijsen om mijn behoefte te doen in de geul.

Gelukkig kwam er hulp van de mensen van de zeehondenhulp. Ik verheugde me al op een warme douche en een lekker bad vol vis en schelpdieren. Eén voor één werden de dieren van de kudde in grote bakken getild, op weg naar een beter leven. Toen de helpers echter bij mij kwamen werd ik eerst van mijn zeemeermanpak beroofd en toen met honkbalknuppels in elkaar geslagen. Volgens de vrijwilligers was ik een schande voor de natuur en verdiende ik het om levend gevild te worden. Gelooft u zulke grove hufterigheid niet? Het is allemaal te zien in de documentaire Seal Man, die vanaf maart in de bioscopen te zien is.

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 21-01-2017

Smoke

Dizze moanne is it in jier lyn dat ik myn lêste shagje rookt ha. No wie ik net in echte smoker, mar ien fan de spesjale gelegenheden. Feestlik dus: in konsert, in kafeejûn, in resepsje. Dat brocht my it gefaarlike ymago fan bietser, feitliks in skande ûnder de karakterrokers. Ofkomstich út Beetstersweach stie ik dan ek bekend as The man from Bietstersweach. Meastal begûn ik de skoaipartij mei in ynterresearre fraach as ‘Hoe is it mei dyn wurk?’ of ‘Is de lekkaazje oan dyn nije badkeamer alwer ferholpen?’, wêrnei ik it antwurd ek noch kreas ôfwachte en ferfolgens keihurd tasloech mei ‘No, leuk ju. Mei in shagje fan dy draaie?’

Smoke is gewoan hearlik, gjin diskusje dêroer. Dochs bin ik allemachtich bliid dat ik it dit jier sûnder problemen folholden ha. Gjin inkele muoite selfs. Dat hie ik net ferwachte, want de mear feestlike gelegenheden, de mear smoke fansels. Jierrenlang hearde it der gewoan by, sadat myn status as tûk masterbietser stie as maagdelik pakje floei. Doe’t ik in partner krige dy’t der fan ôfbliuwe koe, waard it der ek net better op.

Mar yn jannewaris 2016 hie ik der op in moarn tabak fan. Yn kantoar- en reklametaal: ik draaide in knop om, fûn in spesifike mindset en kaam yn de goeie flow. Wat it no echt wie wit ik net, mar ik hâld it der mar op dat ik samar op it goeie spoar siet. Miskien slagge it sa maklik om’t ik altyd witten ha dat in ambisjeus stopplan (fanôf 1 jannewaris of sa) my net helpe soe. As de druk tanimt, ferlieze minsken harren besteansgrûn en sykje se ekskúzes en útflechten. Op dy moarn seach ik it ljocht, sûnder dat it skine – ik wist it gewoan.  By de earst folgende feestlike gelegenheid hoechde ik net mear. It wie as hie ik noch noait rookt en ynienen fûn ik it ek hiel smoarch.

Ik stel dit allegear om’t ik minsken kin dy’t al jierren de iene terapy nei de oare folgje en dochs de iene mei de oare oanstekke bliuwe. Dat begrut my. Roke hat foar my altyd feestlik west, ik ha dan ek te dwaan mei minsken foar wa it ferlet ûneindich heech is. Heechstimde ferklearrings fan guon dat se dizze dei noch mar ‘fiif of seis’ smookt hawwe, ferfulle my mei eangst. Smokers fan myn leeftyd binne dochs ek oait begûn op it skoalleplein, doe’t it noch net mocht en it dus spannend wie – ek om’t der faak ien by stean kaam mei de op it earste gesicht sympatike iepeningsfraach: ‘Wat foar sifer hiesto foar dy s.o. natuerkunde?’

 

 

 

 

 

 

 

 

De decembercolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Cabaret

Als ik aan het woord ‘cabaret’ denk, denk ik ook aan bijvoorbeeld ‘hopjesvla’. Twee woorden met een eigenzinnig ritme en een net zo eigenzinnige betekenis, die lopen samen op. ‘Hopjesvla’ heeft in de ‘hopjes’ natuurlijk een lekkere bite – iets met harde stukjes in ieder geval. Het is zowel licht als tegendraads, een beetje maf en toch lekker.

Dat tegendraadse en maffe geldt ook voor ‘cabaret’. Mopjes en liedjes om heel even bij stil te staan, grappen en grollen die ons een spiegel voorhouden. Beoefenaars van het genre komen niet bij de dokter om de snikkel te bespreken en die daarna op het bureau te leggen, maar laten op intelligente wijze zien dat de wereld totaal gek aan het worden is en dat we met z’n allen in hetzelfde schuitje zitten.

Een cabaretier is dus niet zozeer een clown, als wel een verteller. Een geboren verteller, een alwetende verteller, een profeet van de lach. Je zit erbij, kijkt ernaar en voelt je sluitspieren allengs weker worden om de hoedjes, de ukelele, de woordspelingen, de dubbele bodems, de taboedoorbrekende wijsjes en de heerlijke anarchie op het podium. Voor één moment heb je maling aan de verstikkende maatschappelijke conventies en laat je jezelf lekker gaan in dat theater van de lach. Om zijn perfecte timing en absurditeit laat de cabaretier je feilloos merken om wie je nu eigenlijk lacht.

Om jezelf.

Allemaal dankzij de profeet, die vanaf zijn geboorte voorbestemd was het ambt van lachburgemeester te vervullen, zoals Geert Mak de geboren verteller is van de vaderlandse geschiedenis en Leo Blokhuis een geboren kenner van de historie van de popmuziek. Daarmee is Leo Blokhuis niet alleen te omschrijven als de Geert Mak van de rock ‘n’ roll, we kunnen Geert Mak ook aanduiden als de Leo Blokhuis van de vaderlandse geschiedenis.

Maar dit even terzijde, want het ging over cabaret. Deze maand kletsen de handen weer op de dijen, want december is traditioneel onze lachmaand. Ze heten Youp, Guido, Javier, Freek, Wim, Herman, Theo, Hans of Arie, wijken nergens voor en houden nooit op. Uit naam van hen wens ik u alvast een vrolijk 2017 toe!

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 31-12-2016

Winter

Twa wike lyn. Ik hie wat húshâldlike putsjes dien om in feestje ôf te sluten – krintebôle, glühwein, ABBA – en tagelyk de kommende  feestdagen yn te lieden. In bytsje himmelje, in bytsje stofsûgje, in bytsje lege flessen yn ’e jiskepûde dwaan. Dêrnei rûn ik nei de glêsbak en jiskekontêner om it ien en oar fuort te smiten.

It wie net al te kâld, dêrom wie in trui wol genôch, miende ik. Ienris bûten dy bliken dat it yndie net echt kâld wie, sadat ik foar de safolste kear gelyk hie.

No is temperatuer fansels in subjektyf gegeven. Fan natuere bin ik bêst wol gefoelich foar kjeld, mar dy wike krige ik it bûten gewoan net kâld. Ek net doe’t ik by de flessebak stie en ek net doe’t ik fia de jiskekontêner werom nei hûs rûn. It wie dan wol in dikke trui, mar fierders wie it foaral in hiel gewoane trui. Hiel gemiddeld, mei in ritske en fierder neat. Blau, dan witte jo it wol.

Miskien is it wol typysk stedsk om it seizoen yn ’e perfekte dracht te fangen. Elkenien om my hinne rûn nammentlik mei dikke winterjassen om ’e bealich en hie swiere moffen oan ’e hannen. Fierwei de measten hiene in serieus of krekt skattich mûtske op ’e kop. Weromkommend item wie de lange sjaal, dy’t meastal keunstsinnich om de nekke draaid wie en dan oer it skouder nei achteren ferdwûn. It stiet fansels hiel artistyk, mar fierders hat it neffens my hielendal gjin doel – ik hie it yn myn blauwe trui noch hieltyd net kâld en begûn sels in bytsje te switten.

Sterker noch: ik krige begrutsjen mei de lytse bern om my hinne dy’t mei skibroek, nauwe kapuchon en kreas drapearre en dêrnei straklutsen sjaal yn de perfekte winterdracht omrûnen. Dat moat dochs in hel wêze sa by tsien à tolve graden boppe nul? Sokke perfeksje docht my altyd tinken oan dy broerkes en suske dy’t optúgd binne mei in troch âlden fjurrich winske kapsel – in bytsje retro, mei ynfloeden fan it modieuze hippydom en hearlik eigenwiis. Wêr is it ûnstjerlike pagekapsel bleaun, mei in wibelige hierline en de earen frij? Mei it útstjerren fan de lêste drogist-kapper binne de easken oan ‘e bernecoupe ûnfoarstelber heech wurden.

Hawar, it wie ek snein en myn nacht hie koart west – dêrom dy flessen en myn lichte melancholy. Doe’t ik letter lykwols op in terraske siet foar in bakje kofje, wie ik troch de fûl baarnende terrasferwaarming twongen de blauwe trui út te dwaan. Dêr siet ik tusken de jassen, mûtsen en sjalen. Op myn t-shirt stie ‘HAPPY NEW YEAR, HAPPY NEW YEAR!’ O ja, wist ik wer, ik hie in feestje jûn