Kollum Friesch Dagblad, 29-10-2016

The Godfather

De ôfrûne wike haw ik de dvd-boks fan The Godfather fan regisseur Francis Ford Coppola der wer ris by krigen en de films ien foar ien besjoen – ien kear yn ’e fiif, seis jier doch ik dat. It alom bejubelde epos oer de maffia-famylje Corleone spilet him ôf yn New York, Nevada en op Sicilië en oerspant sawat in hiele ieuw. Dit kear wie it ekstra spesjaal, want ik haw se achter inoar besjoen. Mear as njoggen oeren famyljebesognes, dea en geweld, dat is wol in útdaging.

Mar fan de famylje Corleone krije jo noait genôch. It begjint al by de allerearste sêne, as Don Vito (Marlon Brando) op de troudei fan syn dochter in begraffenisûndernimmer oer de flier hat. Dy wol dat er de mishannlers fan sýn dochter wreket. De Don harket en boartet ûnderwylst mei in poeske, dat op syn skonken leit. Dêrnei komt er oerein, rint skodholjend troch de tsjustere keamer en seit er dat er net begrypt wêrom’t de begraffenisûndernimmer him sa ‘disrespectfully’ behannelet. Wêrom neamt er him net gewoan Godfather? As er dat nammentlik docht kin him neat gebeure, want in fijân fan de begraffenisûndernimmer is dan in fijân fan de Don. ‘Then they will fear you,’ seit er mei útstrutsen wiisfinger. Hy sil de belagers in oanbod dwaan dat se net wegerje kinne.

Miskien is The Godfather wol de grutste skepping fan de tweintichste ieu. Al is it tredde diel wol minder as de superieure earste twa, yn it meigean mei de famyljeskiednis ken de rige gjin inkel swak momint. Famylje is bloed en DNA, dat begripe moderne minsken hiel goed. Oer fiifhûndert jier sil it ferhaal noch altyd trochferteld wurde, lykas guon ferhalen fan fiifhûndert of fiiftûzen jier âld hjoed sa libben as in hart binne.

Myn favorite Corleone is Fredo, de omkoalige âldere broer fan haadpersoan Michael (Al Pacino). Hy fielt him minderweardich en dom, mar oerskat himsels ek. Tusken syn broers is Fredo de man dêr’t ik mysels werken. In gangster dy’t gjin gangster is. Bêst wol aardich hear en altyd yn foar in leuk mopke, mar ek swak op ’e poaten, in bytsje lef en maklik te oerreden.

Wat soe ik dwaan as ik him west hie? Ik hie nei alle gedachten ‘Japi’ hiten en hie dus bekend stien as ‘Japi Kroleone’. As Don soe ik in ymperium opbouwe dat wierskynlik boud wie op driuwsân. Ek al soe ik tsjin myn fijannen sizze dat ik se in oanbod doch dat se net wegerje kinne, myn ûndergong wie kommenderweis. Michael soe yn alle gefallen tsjin ien fan myn oare broers sizze: ‘Japi has a good heart, but he is weak…and stupid, and stupid people are the most dangerous of all.’

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 15-10-2016

Ah

Ien fan de nuvere aspekten fan it libbensproses is it tanimmende gebrûk fan it wurd ‘ah’. As ik bygelyks de kaai fan myn hûs falle lit en opkrije moat, sis ik it geregeld. Wannear ik fan de fyts stap en dy it hok yn triuw, brûk ik it om my in bytsje foarút te helpen. As ik nei wat heechs rikke moat, kin ik der net ûnderút, krekt as wannear’t ik mei in folle panne snert fan de keuken nei de keamer rin.

Offisjeel is ‘ah’ net in wurd, mar in útrop. Jo soene dus sizze kinne dat it my mear ûntkomt as dat ik it sis. Sa besjoen is it dus wier dat ik my net altyd bewust bin fan de ‘ah’, mar it giet my fierstente te fier dat de minsken sizze: ‘do stinst fan âlderdom’. It a-wurd is noch altyd in beskaafde útrop dy’t ik yn alle rêst – sis mar gewoan út oertsjûging – doch. Wêrom fuort dy labels oeral op? Minsken mei in rollator kinne faak ek wol rinne en net alle mannen mei in keale plasse binne âld.

Dochs moat ik jo wat fertelle. Ofrûne simmer fytste ik yn Dútslân en kaam ik by in swimbad. No mei ik graach eefkes wat baantsjes lûke om de sinnen te fersetten en it liif yn foarm te hâlden, dat ik tocht: fuort mar.

Mei myn swarte swimbroek stie ik der moai op. ‘Ah!’ hearde ik de minsken al roppen. ‘Das ist der Jaap! Er kann wirklich gut schwimmen. Er ist einer Held! Jaap, wir lieben dich!’. Ik die dus in pear baantsjes flinderslach en boarstkrol en seach ûndertusken mei hieltyd mear wille nei de hege dûkplanke. In dûbele salto en oanslútend in skroefke, dat moast doch wol eefkes kinne.

Ik gie dus by de steile trep omheech, rûn de smelle planke op en makke my klear foar de sprong. Doe’t ik lykwols nei ûnderen seach, fielde ik my ynienen net goed wurden. De ôfgrûn wie ôfgriislik blau en folle djipper as it tocht. Wat wie der mei my oan ’e hân? Froeger koe ik gjin eangst en sprong ik gewoan, no fielde ik in gleone staafmikser yn ’e mage miksen. Foar’t ik it wist ûntkaam my in lûde gjalp – ien mei mear meiklinkers as klinkers. Ik sprong ek net, mar liet my gewoan falle. Doe’t ik dêrnei hurd ôftaaide, haw ik my mar net mear ôffrege yn wat foar aspekt fan it libbensproses ik no wer bedarre wie.

 

De septembercolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Wekker

Toen ik mijn eerste wekkerradio kreeg, versliep ik me meteen. De wekker ging aan op Lady In Red van Chris de Burgh, waarna ik kennelijk op het verkeerde knopje drukte en te laat op de eerste schooldag van mijn nieuwe school arriveerde.

Sindsdien koester ik wrok en wantrouwen jegens wekkerradio’s. Al meer dan dertig jaar is het zetten ervan elke avond een hele toer. De eerste vijfentwintig jaar herhaalde ik het instellen van het alarm net zo vaak totdat ik het gevoel had dat ik de techniek mijn ijzeren wil had opgelegd. De laatste vijf jaar wordt die onzekerheid langzaam vervangen door een meer rituele aanpak. Ik word natuurlijk ook wat ouder en begin het wonder van de innerlijke rust steeds meer te ervaren.

Een ritueel kent altijd drie stadia: begin – midden – eind. In het begin waan ik me onzeker en desperaat, aan het eind ga ik vredig slapen. Daar tussenin zet ik de wekker in drie slagen van precies acht keer. Hierbij gaat het om het ritme, want alleen als ik de goede maat te pakken heb, kan ik mijn wantrouwen uit het beginstadium overwinnen. Met mijn vinger aan de schuifknop van het alarm en de andere op die van de gewenste tijd tast ik af. Ik schrijf het even voor u uit om u een idee te geven hoe belangrijk het is dat ik dit geluid in mijn slaapkamer hoor: tukke-tuk, tukke-tuk, tukke-tuk, tukke-tuk, tukke-tuk, tukke-tuk, tukke-tuk, tukke-tuk.

Als ik dit drie keer heb gedaan, móet ik in bed liggen gaan. Er mag niks tussenkomen – ik moet bijvoorbeeld nog een boek van beneden halen, ik pak een glaasje water – want daarmee is de rituele cadans verbroken, gaat de wekker niet en kom ik te laat op mijn werk. Gebeurt dit wel – ik moet toch nog naar de wc – dan volgt de hele procedure opnieuw. Daarvoor zet ik trouwens ook nog mijn telefoon. Van het beginscherm tot het zetten van de juiste tijd zijn het precies acht piepjes en een eindpiep. Ik volg deze procedure altijd zes keer en leg de telefoon daarna op loopafstand van het bed. Opgeteld verricht ik dus minimaal 78 handelingen om te zorgen dat ik op tijd opsta.

 

 

 

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 01-10-2016

Hier

Yn prinsipe ha ik slap en futleas hier. Dat is net altyd maklik, foaral net doe’t ik in jongere-jongere wie. Erges fielde ik altyd wol foar it punkdom en noch mear foar de mear estetyske New Wave-coup, mar suver om it feit dat ik slap en futleas hier hie bin ik altyd in grize mûs bleaun. Ik ha gel en sjippe besocht, letter ek ôfwaskmiddel, spiritus, ammoniak en Alabastine, mar it holp net. Ik ha it hier ek hiel lang rjochtsom kaamd, want neffens de Popfoto waard it dan sterk en krêftich, mar altyd sakke it hier al gau wer nei ûnderen waard it wer slop en futleas. Dat stekt fansels: jo binne wat, mar stelle fierders neat foar.

Minsken mei slop en futleas hier binne trouwens faak hiel apart. Se kompensearje in tekoart oan hierpower mei machtshonger, jildsucht of artistieke pretinsjes. Ik neam net allinnich in Donald Trump en Justin Bieber, mar ek in Sue Ellen út Dallas en tante Sidonia út Suske en Wiske. As erfaringsdeskundige wit ik dat de boppesteande trits oan hierferstevegings by harren net holpen hat en dat it fertriet dêroer grut is. En wat te tinken fan kening Willem? Dêr’t Wilhelmina sjoen wurdt as de ‘Moeder van het verzet’, Juliana de ’Vriendin van Greet Hofmans’ en Beatrix de ‘Moeder van de koning’ sil hy letter dochs foaral herinneren wurde as de ‘Koning met dat haar’.

Dochs ha ik dizze simmer in middel fûn om it hier fan libben te foarsjen. It waard my oanrikt troch de kapper, dy’t sei dat elke dag-sjampoo hielendal net goed is. Twa kear yn de wike waskje is neffens him mear dan genôch. No wie ik dêr wat huverich foar, want ik miende dochs echt dat in net-wosken boskje hier al gau in fettige tizeboel wurde soe. Sis mar gerêst klodderich en smodzich.  Mar goed, sa’n kapper hat der foar leard, dus dy sil it witte. Ik besleat syn rie ris op te folgjen en de flakon dus fiif kear stean te litten.

Ta myn fernuvering en wille gie it slappe en futleaze hier nei de twadde dei streekrjocht de loft yn. Oeren stie ik foar de spegel om dernei te jen. Ik waard ien en stelde wat foar. Ik ha dus fuort in feilichheidsspjeld troch de noast dien en in pear legerboots kocht. Fannemiddei lit ik pear tattoo’s sette, takommend jier sil ik nei Pinkpop om te stagediven. Fierders gean ik elke sneon op de brommer nei de dancing en begjin ik nije wike mei in kursus fandalisme (A + B). It liket miskien wat drok allegear, mar as jongere âldere ha ik hiel wat yn te heljen.

Kollum Friesch Dagblad, 17-09-2016

Arriva (1)

Ik stie mei de fyts op in sneintemoarn op it stasjon fan Sauwerd (Grins) en woe fuort mei de trein. Op de site stie dat dy om 07:27 fertrekke soe, mar nei oankomst dy bliken dat dit om 7:36 wie. Apart, want it stie dochs op it stasjonsboerd en op de site. No makke my dat dy moarn neat út, mar ik tocht: jo sille de oanslúting nei Amsterdam of Arnhem mar misse.

Hawar, it wie noch altyd in moaie sneintemoarn. Om der wis fan te wêzen dat ik genôch saldo hie, laadde ik dat op en kocht ik in fytskaart. Dat giet tsjintwurdich hiel maklik fansels: jo stekke de ov-chipkaart deryn en dogge wat finansjele transaksjes.

Probleem mei de automaat fan Arriva is lykwols dat dy net sa goed is – goedkeap yn de lay-out, aardich dreech as it giet om it brûk fan de fingertoetsen. Planút sein binne de keuzemenu’s te smel oanjûn, sadat in hastige reizger gau de ferkearde kar makket. Ik ha bygelyks ris in ‘railrunner’-kaartsje besteld (foar bern), wylst ik in fytskaart ha moast.

Dizze kear waard myn ov-chipkaart nei it saldo opladen gewoan ynslikke en fêstholden. Hoe hurd ik ek luts, de kaart bleau sitten wêr’t er siet. Gelokkich stie der in praatpeal neist de automaat, sadat ik kontakt opnimme koe mei de klachtenlijn.

Hiel ferfelend menear, waard der sein. Ik koe it bêste gewoan freegje oan de kondukteur of ik mei mocht. De kaart soe woansdei wer yn Grins wêze, as ik no al myn gegevens trochjoech, krige ik de tefolle makke kosten (ik moast no reizjge op fol taryf) letter wer werom. Wat is jo mailadres?

Ik wie bliid, want ik soe op tiid op myn bestimming wêze. Mar ienris yn ’e trein begûn ik it hieltyd frjemder te finen. Want wêrom moast ik oan de Arriva freegje of ik mei mocht, as sy myn mei jild beladen OV-kaart fêstholden? Der is ek sa wat as in ferfiersplicht nei it ‘in gebreke blijven’ – neffens my hie ik gewoan it rjocht om mei te gean. En wat waard der ferstien ûnder ‘freegje oan de kondukteur’? In reizger hat yn in amper stilsteande trein gjin tiid om te freegjen oft er wol mei kin. En wat as de kondukteur sein hie dat ik net meimocht?

Wy blibje yn in flotte tiid, dêr’t bedriuwen en ynstânsjes ús lekker meitsje mei klantfreonlik tinken en optimale kommunikaasje. Ik ha der dêrom in sport fan makke om se de foaroerstelde feiten ûnder de noas te wriuwen. Mar Arriva makket it soms wol hiel bûnt – it tsjinstroaster doocht net, de apperatuer is min en trije wike nei dato ha ik noch altyd gjin mailtsje krigen. Wordt vervolgd.