Kollum Friesch Dagblad, 28-5-2016

Broem, broem

Ik bin in echte man. Dat betsjut dat ik foar de duvel net bang bin, goed loftgitaar spylje kin en aardich wat nutteleaze kennis ha oer fuotbal en wielrennen. Yn de rin fan de jierren ha ik idoalen ynwiksele foar nije, om myn fjirtichste hinne wie ik der sels ien. Ek ha ik as man in goed fundearre miening oer froulju. It is fansels goed dat se hjoeddedei trochleare meie en ek dat se betelle wurk dogge, maar faak sjogge jo ek dat der yn en om it hûs genôch wurk te dwaan is.

Sa.

De lêste tiid lykwols ha ik lêst fan in net echt manlike kwaal. Ik doar nammentlik net mear auto te riden. Ik ha der bêst wol lang oer dien om my de rydtechnyk eigen te meitsjen en wie grutsk dat ik it op myn 28e helle. Dêrnei miende ik ek noch dat ik talint hie – ik bewarre rêst, ôfstân, gie go with the flow en wie net bang. Mei in auto ûnder de kont oertrof ik mysels elke kear wer.

Mar sûnt twa, trije jier is it mis. De hannen wurde waarm, de fuotten begjinne te triljen en elke krúsing of rotonde is in wiere angstgegner. Gefolch: ik nestelje my steefêst kreas foaryn en jou dêr achteleas it heft út hannen. Faak betink ik der swakke smoeskes by as ‘pine holle’ of ‘seare búk’. Ik sis ek wolris ‘Ik bin hiel ferkâlden’ of ‘Ik ha in seare kiel en bin in bytsje wurch.’

De kwaal begûn doe’t ik (in dieselrider) yn in foar my ûnbekende Renault 19 (in bensine-auto) foar it stopljocht stie en net oplûke koe. De auto skokskoudere, stie stil en woe pas wer fuort doe’t it ljocht op read stie. De file achter my begûn te túterjen, it klamme swit rûn my by de broek yn.

Der is wol wat te dwaan oan myn kwaal. Ik kin bygelyks in pear lessen nimme en sa it fertrouwen wer wat opkrikke. Mar sjoen it feit dat ik autolesse doe ferskriklik fûn, is dat gjin opsje – jo gean ek net werom nei de middelbiere skoalle om jo Dútsk of ekonomy ris wat op te heljen.

Ik ha dan ek Max Verstappen belle om te freegjen hoe hy it docht. Sjoch, ik kin fan him leare hoe’t ik oplûke moat en myn eangst ferlies, hy kin fan my leare hoe’t er in idoal wurde kin en in miening krijt oer froulju. Neffens my is dat in win-win-sitewaasje. Verstappen wie trouwens yn gesprek, mar ik besykje it moarn gewoan noch in kear.

 

 

Koart ferhaal Friesch Dagblad, 25-05-2016

De kamper

De buorman hie syn grutte kamper kreas foar sýn rút set – in hagelwite auto mei in fjouwerkant hûs derop. Fuort útsicht en sichtlijn. Mei syn frou hie hy it der oer hân. Moast er oanbelje en freegje de kamper fuort te setten? De buorman wie grut en sterk en hie it liif tattoearre mei siswizen as ‘revenge & justice’, ‘wild animal’ en ‘born to kill’. Hy hie ek twa smachtsjende swarte hunen mei hagelwite tosken, dy’t sa djip blaften dat de echo hurder wie as de blaf.

‘‘Ach,’’ sei er tsjin syn ûngeduldige frou. ‘‘Se gean daliks mei fakânsje, dan hawwe wy der gjin lêst mear fan.’’

‘‘Gjin lêst? As se werom komme, stiet er der gewoan wer,’’ antwurde syn frou.

Eins sei se tsjin him: ‘‘Wês no ris in man man en gean derhinne!’’

Mar hy doarde net. Dêrom betocht er in oare taktyk. Hy soe de buorman paaie – freonlik dwaan, him helpe, goeiedei sizze, dat wurk.

Net sa hiel stevich op ’e fuotten belle er oan.

‘‘Dag buorman!’’

‘‘Goeie..?’’

‘‘Moai waar net?’’

‘‘Jawol.’’

‘‘Ik sil fannemiddei ús gers eefkes meane. Sil ik dat fan him ek meiimme? Is it wer dien.’’

WOEF! HEHEHE! hearde er yn ’e gong.

‘‘No, dat is hiel freonlik fan jo, buorman. Graach.’’

Dy middeis meande er it gers en dy er it ûnkrûd der ek mar eefkes by. Doe’t er klear wie woe er oanbelje en sizze: ‘‘No ha ik de hiele tún dien. Mei de kamper fuort?’’ Mar syn taktyk foldie noch net, want hy doarde net. WOEF!HEHEHE! hearde er op ’e achtergrûn.

Hy tocht dêrom noch djipper nei en belle wer oan.

‘‘Buorman!’’

‘‘Goeie…?’’

‘‘Eefkes nei it kafee?’’

‘‘It kafee?’’

‘‘Ja. Gewoan wat kletse as mannen ûnder inoar.’’

‘‘Mmm. Ik fyn it in goed plan.’’

Dat wie in prima begjin. Hy klaaide him om en helle de buorman jûns op.

‘‘AF!’’ rôp dy tsjin de hunen doe’t er de doar achter him ticht die. WOEF! HEHEHE! hearde er noch.

It wie in noflike jûn. Se hiene it oer fuotbal, polityk, de ienwurding fan Europa, it waar én de ideale fakânsje. Dat betsjutte in sichtline foar him, mar foardat er begjinne woe, doarde er al net mear en bestelde er mar in rûntsje. Doe’t er letter dy jûns neist syn frou yn bêd lei, moast er har teloarstelle.

‘‘Sorry,’’ sei er.

‘‘Sukkel!’’ antwurde se.

Hy skamme him djip en betocht in nije taktyk.

‘‘Buorman!’’ sei er op in dei.

‘‘Dach buur.’’

‘‘Ik seach yn de krante in moai partijtsje kachelhout te keap stean. Is dat net wat foar ús? Ik wol it wol helje, betelje en seachje, dêr hoechst dy net drok oer te meitsjen.’’

‘‘No buorman,’’ sei de buorman nei in skoftke, ‘‘dat is in hiel aardich foarstel fan dy. Hast der echt gjin help by nedich?’’

‘‘Fansels net! It iennige dat ik dy freegje wol is…. eh …. is… eh….’’

‘‘Ja…?’’

‘‘Eh… of ik dyn seage eefkes liene mei.’’

‘‘As dat alles is buorman, dan krijst him no mei!’’

‘‘Tank! Ha der nocht oan!’’

WOEF! HEHEHE! hearde er wer.

Fjouwer dagen ried er hinne en wer mei it hout yn ’e achterbak. Hy hie de ein yn ’e bek doe’t it hiele hok fol hout siet en dat fan de buorman ek.

Mar op in moarn stie de kamper der ynienen net mear. As wie er fuorthelle troch aliens, sa leech wie it parkearplak. Hy fielde him bliid en feromme en socht fuort de kaaien fan syn auto om dy dêr del te setten.

‘‘Sjochst wol?’’ sei er triomfantlik tsjin syn frou.

‘‘Hellest earst noch in heale brún?’’ frege dy.

‘‘Jawis!’’ rôp er bliid, want it fielde goed om ek ris wat foar in oar te dwaan.

Hy ried fuort en kaam tsien minuten letter werom, mar waard befongen troch skrik dat de oare buorman syn lange karavan krekt achterút it fak ynparkearde. Hagelwyt stie er foar it rút en ûntnaam er him it útsicht. Moast er oanbelje en freegje de karavan fuort te setten? De buorman wie lang, meager en bleek en hie wantrouwende eagen. Yn it hûs wenne in wite pûdel, mar dy koene ek hiel gefaarlik wêze. De buorman hie in stiennen tún, dronk net en hie sintrale ferwaarming, dat kaam der noch by. Miskien moast er mar begjinne mei … eh… de kezinen skilderje? Doe’t er oanbelle, hearde er de pûdel al. Waf, waf, waf, grrrr! gie it.

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 16-05-2016

 

Berlyn

Ik wie nei Berlyn set om noch wat mear fan ’e wrâld te sjen. Nei oankomst naam ik it tûke beslút in ris fyts te hieren en de metro lofts lizze te litten. Frjemd fansels: in Nederlanner om útens dy’t de fyts ynienen ûntdekt.

Want in ûntdekking wie it. Alles krige kleur en reek yn ’e stêd, dy’t ik as toerist feitliks allininch mar kin fan hearren sizzen – in hearren sizzen dat trouwens ek hieltyd mear de fertochte reek fan nostalgy krijt. Ik fytste oer de start- en lanningsbanen fan it eardere fleanfjild Tempelhof, die in tukje yn ’e tún fan de Charlottenburg, iet currywoarst by in Imbiss oan ’e Spree en dronk jûns bier mei wyldfrjemde bewenners op it terras om ’e hoeke fan myn ferbliuw. Berlyn lei oan myn fuotten en ik hie de tiid fan myn libben.

Op ’e twadde dei hie ik in besite oan it Funkhaus Berlin pland. Dizze eardere DDR-opnamestudio foar radio- en plaatopnames is no in leech en spûkachtich gebou, dêr’t it goed yn doarmjen is. De tún wie ferwildere, oeral lei stof en tusken de spilen fan ’e trepleunings rûkte it nei ferjitten metaal. Ik rûn troch in stille foyer, iepene op de taast in geheimsinnige doar en stie ynienen yn ’e kleine Sendesaal. Ut it plafond kamen de mikrofoans as slingerstrúken op my ôf, oant de mei hout besleine wand hong  in grutte wizerklok. Ik wie der folslein allinnich en koe myn eigen fuotstappen en azem goed hearre. Oait sieten hjir orkesten, sjongers en akteurs harren opdrachten ôf te wurkjen. Ik hie it gefoel dat ik  deagemoederd oer de ruïenes fan in totalitêr systeem rûn en fielde my dêrom in bytsje in oerwinner. Berlyn lei dus noch altyd oan myn fuotten doe’t ik wer op ’e fyts stapte om fia Kreuzberg nei de Alexanderplatz te gean.

Op ’e tredde dei soe ik nei in strykkwartet yn ’e Berliner Philharmonie. Yn in stêd dy’t ferfilme is as Sinfonie der Großstadt (1927), lústere ik nei de Große Fuge fan Beethoven. It hat gjin doel dit stik op cd te hearren. It kin allinnich live, as de skokkende dissonanten echt binne. Miskien hearde ik de grutte stêd der wol yn – metrobrêgen dy’t oer de drokke strjitten rinne, massive bakstiennen yndustriegebouwen dy’t hieltyd grutter wurde, de ôfslach rjochts nei de ôfslach links om in echte Kneipe te finen.

Sa ha ik neat sjoen, mar fan alles belibbe. Je kinne ek jo nocht krije fan ’e toeristyske highlights, dy’t faak oanfiele as ferplichtings. Dêrom sis ik: fuort mei de museum-ekonomie! Alle reisgidsen by it âld-papier! Doch wat! Libje!

 

 

Aprilcolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Groundcontrol

Omdat ik niet vaak het vliegtuig neem – ongeveer één keer in de drie jaar – is het voor mij altijd een spannend feestje. Afgelopen januari was weer het zover. Ik ging dan ook extra vroeg met de trein naar Schiphol.

Eigenlijk betreft dat feestje vooral het grondgebeuren, beken ik u. Ik heb nou eenmaal een  enorme passie voor paspoortcontroles, inchecken, boarden en tussendoor een kop koffie drinken bij een gemiddeld bezet koffiepunt.

Het begint dus al als ik met de roltrap omhoog ga en in de vertrekhal speur welke gate ik moet hebben. Als ik ga inchecken kies ik altijd voor de langste rij, om de voorpret vast te houden. Eenmaal voor de balie word ik meestal erg zenuwachtig en geef ik mezelf even over aan diepzinnige twijfel. Gaat het allemaal lukken? En zit mijn haar wel goed?

Tussendoor: u begrijpt wellicht dat ik inchecken met de automaat of via het internet helemaal niks vind. Vliegen doe je met een speciaal aan jou overhandigde ticket (10x20cm), dat is ingepakt in een bijbehorend mapje.

Ook het ontkleden en fouilleren bij de bagagecontrole kan me niet lang genoeg duren. Misschien vindt u het wel pervers, maar het windt mij gewoon ontzettend op als ik van de strenge veiligheidsmedewerkers mijn schoenen moet uittrekken of mijn tas moet openritsen voor een nadere inspectie. En dan die handen over mijn gespannen en hongerige lichaam!

Als al deze zaligheden achter de rug zijn, weet ik dat het mooiste nog moet komen: de slurf. Laat ik in de wachtruimte de spanning voorzichtig oplopen, als ik na de laatste controle de hellende gang betreed, de kou op mijn borst voel slaan en de deur van het vliegtuig nader…  eh… nou, dan kom ik gewoon klaar. Heb ik de tijd – en die heb ik – dan loop ik weer terug en ga ik nog een keer.

Helaas is er niet altijd een slurf. Toen ik in januari vloog, moest ik via een roltrap naar buiten, waar een bus op mij wachtte – een stadsbus nog wel.

Ik hou er niet van om in de bus naar het vliegtuig te tuffen. Drie, vier jaar voorpret voor niks, dat  voelt toch als een anticlimax. De hele vlucht heb ik dan ook zitten mokken.

 

 

 

Kollum Friesch Dagblad, 30-04-2016

Hûn

Ik moast op in hûn passe, wol fiif dagen. In koerke, wat brokjes en in boartersbonkje, alles hearde derby.

Ik moast de hûn dus ek útlitte. Trije kear deis. Dat is net maklik yn in drokke stêd. Ik hie wol de beskikking oer in miich- en skytfjildsje, mar fûn it dochs gênant as de hûn healwei de achterpoaten yn de kikkertstân sette om los te gean. Gelokkich wie it net in reu, dy’t gewoanlik sa achteleas mooglik achterpoat omheech hellet om de tún fan de buorlju fan wetter te foarsjen.

Myn útlittaktyk wie in hiele tûke: ik gie moarns foar sânen de doar út foar in stevige kuier, makke tusken de middeis in hiel koart rûntsje en gie pas nei alve oere jûns wer de doar út foar noch in lange kuier. Gjin ien seach my – en ik seach gjin ien. Ik liet de riem net fiere en joech de hûn amper gelegenheid om te snuffeljen. Hoewol’t ik miende dat ik sa folsein in control wie, wist ik fansels ek dat de gemiddelde hûnekenner my skuodholjend neisjen soe.

Dochs ferskode dit ritme al gau, want ik koe myn sjêne mar net oerwinne. Op de tredde moarn wie ik om fiif oere de doar al út, jûns makke ik om ien oere noch in nachtlike kuier. Doe’t ik de fjirde moarn mei de hûn de doar útgie, hie ik twa oerkes yn de stuol sitten. De hûn fûn it wol leuk, want hy kaam steefêst neist my sitten, slikke oan myn noas en lei him del. Sa waard ik konfrontearre mei it feit dat ik – in bistenhater – de hûn miskien wol leuk begûn te finen.

Wy hiene ôfpraat dat ik de hûn werom nei de baas bring soe. De lêste nacht hie ik in kuier makke fan alve oere jûns oant sân oere moarns, want ik woe net hawwe dat de hûn yn it deiljocht yn it iepenbier syn ferlet die en ik dan mei sa’n pûdsje de saak oprêde moast. Ik hâld net fan waarme pûdsjes, hielendal net op myn frije dei.

It gie bêst wol goed. It wie sinnich waar, dus ekstra drok. Healwei de tocht begûn ik fertrouwen te krijen – yn mysels, yn de hûn, yn it minskdom. Ik liet de riem ek wat fiere en fluite der in wyske by.

Doe’t de hûn kreas sitte gie foar it fuotgongersstopljocht, koe ik net fermoede dat er eefkes letter yn it folle sicht fan bussen, auto’s, fytsers en kuierders de yn de kikkertstân sitten gean soe en de stoep besmoarge trije grutte hompen.

Ik waard betútere en bespot. ‘Dat doe hij anders nooit!’ rôp ik noch fertwifele, mar ik wist fansels wol better.