Kollum Friesch Dagblad, 26-03-2016

Fans

PSV moast út tsjin Atlético foar de Champions League, dêrom giene der allegear fans mei nei Madrid. Se dronken pils yn it sintrum en songen PSV-lieten. De stimming siet der aardich yn, it gie fan je hy, ha & ho. By it fiifde potsje bier kamen der Roma-minsken by it terras del om jild te freegjen. Alle supporters hiene lol om dizze oanklaaide soepjurken. De euromuntsjes fleagen troch de loft en froulju draafden der achteroan. Guon drukten harren in pear kear op yn ‘e hope op in euro, oaren moasten tasjen dat in jildbiljet foar de eagen ferbrând waard. Dom fan de PSV-fans, want alles stiet op youtube.

It Spaanske OM ûndersiket de saak, sa’t dat sa moai hjit. Ik bin dus benijd wat foar arguminten de oanhingers brûke sille om de hannen yn ûnskuld te waskjen. Doe’t Feyenoordfans de Barçacciafontein út 1627 yn Rome fernielden, seine guon dat der gjin jiske-amers wiene om it lege blikje bier yn te proppen. Dan mar sa.

Hoe sil it no gean? Earst sil der opmurken wurde dat dit net ‘de’ fans wiene. It wiene der mar in hantsjefol. De fanklub sil ferklearje dat se witte wa’t it binne en dat der passende maatregels folgje sille. Foei jonges, net wer.

Dêrnei wurdt it eigen-skuld-argumint yn stelling brocht. De Roma folgen de fans nammentlik de hiele dei al. Se wiene hinderlik en betiden agressyf. Ien hie in mes. Hjirnei folget der earst in stikje etyske refleksje en selskennis: ‘it is fansels net goed te praten’, folge troch dat ferrifeljende ynsjoch: ‘mar se fregen der ek wol in bytsje om’.

Dêrnei sil der folhâlden wurde dat in soad fans gjin wurk hawwe en yn in fjochtskieding lizze. Se hawwe it der mar dreech mei en wiene dat wykein ta oan in fersetsje. Ek yn it fuotbalfandalisme is de bal rûn, sille wy mar sizze. In hooligan is krekt as de fuotballer dy’t syn tsjinstanner in deaskop jout en dêrnei it gebeart makket dat er allinnich mar de bal spile.

Ik gean der mar fanút dat dizze terrasgongers út kreaze Vinex-wiken komme, jild by de fleet hawwe en de Noard-Europeeske supremaasje brûkt hawwe om oare Europeanen in leske te lêzen. Want dit is wat my sa opfoel oan dizze kollektive aksje. Leechachtsjen is in subtile wize fan diskriminaasje, dy’t by einbeslút ôfdien wurde sil as geintsje. Leechachtsje, diskriminaasje, geintsje: trije wurden mei eksakt deselde betsjutting. As dit it Europa fan de takomst wurde moat, kinne wy no wol ophâlde.

 

Kollum Friesch Dagblad, 12-03-2016

Mei de trein

Ik soe in dei fuort mei de trein nei Utrecht. In âlde stêd mei grêften en moaie gebouwen. Ik hie dan ek nocht oan it reiske, wat ek komt troch it gefoel fan fuortgean. De trein is op sa’n dei eins in soart skoalbus. As er wacht op it drokke perron, begjinne jo automatysk hurder te draven om mar neat fan de sensaasje te misse te hoegen. Ik gean dan ek altyd achteryn sitten om mear ouwehoere te kinnen, hoewol’t ik wit dat dit net folle doel hat – soms giet de trein spontaan de oare kant op en sitte jo gewoan kreas foaryn.
Spitichgenôch hâldt mei dizze fleur it positieve oan dit stikje ek wol op. Ik doop myn pinne no yn swarte inkt en wol jo in pear kwealike saken foarlizze.
Sa kin ik der net oer út wêrom de gemiddelde Nederlânske trein sa ferskriklik smoarch is. It is net allinnich it belachlik lytse jiske-amerke dat altyd propfol sit, mar ek de plakkerige flier en de troch kaugom, hierfet en kofjeflekken oantaaste beklaaiing. Ik sis bah: bah.
In oar dreech punt is de o sa maklik dûbeldekker. As ik jo fertel dat de gemiddelde lingte fan de Nederlânske boarger om de 1.80 hinne is; as ik jo ek fertel dat de gemiddelde lingte fan de oankommende flechtlingen plusminus 1.70 is; as ik jo ek noch fertel dat wy oankommende wike ús 17 miljoenste ynwenner ferwolkomme meie, in ynwenner dy’t nei alle geachten langer as 1.80 wurde sil om’t suvel lekker is en de kwaliteit fan de bettere griente hieltyd better wurdt, wêrom binne dy bankjes yn ’e dûbeldekker dan fierstente lyts? Mei myn 1.89 kin ik neat – de jas dy’t ik ophingje falt oer myn holle, de laptop dy’t ik útklappe wol past net op ’e tafeltsje en de rêchsek past net yn it bagaazjerek. Witte jo wat der trouwens yn dy rêchsek sit? In bôlebakje, in sinaasapel, in boek en in laptop. Fjouwer beskiedsjes dy’t ik net kwyt kin.
Ik typ dit yn ’e trein. Utrecht komt al tichterby. De broek plakt op ’e bank en myn skonken lizze opteard op dy fan in oar. Wy glimkje de hiele tiid aardich tsjin inoar, om’t wy miene dat in treinreis erges foar de goeie saak is, mar ûndertusken sjogge wy troch út rút de auto’s op ’e snelwei foarby riden. Ik moat trouwens ek noch werom.

Koart ferhaal Friesch Dagblad, 09-03-2016

De DGA

Hy hie de lêsbril ôfdien en it toutsje om it montuer rôle.
‘‘Sa,’’ sei er foldien, wêrnei er eefkes gappe en de earms útrekte boppe de holle. It wurk wie klear, tiid om de boel op te pakken. Hy dy de lampe út en ferhûge him op it autoritsje fan daliks.
Foar’t er dat dwaan soe, moast er noch wol mei syn kompagnon prate. It gie wol goed, mar sa goed gie it no ek wer net. De saken giene op en del. It leafst seach er himsels as de ‘V’ van ‘V&D’, wylst syn kompagnon dochs de ‘D’ wie. ‘V’ wie earst, dat joech dochs in better gefoel. ‘V’ wie dus net ‘verlies’, mar ‘Victorie’, wylst ‘D’ miskien wol stie foar… no ja, ‘Dombo’ dan mar.
Soe er it tsjin him sizze? Hy spile mei de lêsbril en seach de piip op it buro lizzen. Earst dy mar eefkes stopje.
Doe’t er mei de piip tusken de tosken foar it rút stie, koe er net oars as tajaan dat syn libben op dit momint spannend en drok wie. Saken hiene altyd foarrang hân, selfs op sneon moast er faak de hort op. Hy seach nei de auto, dy’t swijend yn de rein stie.
APK’s, fersekerings, nije bannen, it mocht wat. De auto naam safolle tiid yn beslach, hy soe wolle dat it oars koe. Miskien moast er mar in oaren ien hawwe – in moaie BMW of in grutte Mercedes-Benz.
Hy draaide him wer om en seach nei de tafel.
It buro. De telefoan. De stoul. De stress. Syn kompagnon moast it witte. Fan dy saken, dat se sa op en del giene. Fan alle kollommen mei sifers, stiene dy fan him it faakst yn it read. Mei in minsje derfoar. It wie tiid him oan te sprekken op syn gedrach. Hy rûn nei de doar, rûn fuort troch nei de oare doar en kloppe.
‘‘Bist dêr?’’ frege er mei lichte twang.
‘‘Ja…?’’ hearde er nei in skoftke.
Syn kompagnon siet achter it buro. It kompûterskerm stie fol mei grafiken en tabellen. De telefoan lei neist de mûs en it jaske hong op ’e draaistuol.
‘‘Direkteur! Wat is der?’’ frege syn kompagnon, wylst er him omdraaide. ‘‘Woest wat kwyt?’’
‘‘Ja.’’
‘‘Sis it mar.’’
‘‘It binne de sifers.’’
‘‘De sifers?’’
‘‘Ja. Wy hawwe min en plus. Ik betelje mei de bank, mar se wolle net hawwe dat wy read stean.’’
‘‘Dat begryp ik. De bank beslist. Wat wolst deroan dwaan?’’
Earste kuchte er eefkes. Doe kloppe er eefkes mei de piip op ’e skoech.
‘‘As wy neigean wêr’t wy wei komme en wêr’t wy no stean, dan tink ik dat ik in komplimint jaan mei.’’
‘‘Wolst dat nochris sizze?’’
‘‘As wy neigean wêr’t we stean en weikomme, dan jou ik in komplimint.’’
‘‘Aha. Oan wa?’’
‘‘Oan my.’’
‘‘Do joust dysels in komplimint?’’
‘‘Ja.’’
‘‘En ik dan? Ik ha dochs ek hiel hurd myn bêst dien?’’
‘‘Nee.’’
‘‘Nee?’’
‘‘Ja: nee.’’
‘‘Mar direkteur, hoe moat it dan oars?’’
‘‘Op tiid maile. Dan mail ik it wol troch.’’
‘‘Sadatsto der noch nei sjen kinst?’’
‘‘Ja.’’
‘‘No, as de direkteur dat seit, dan moat dat mar.’’
‘‘Ja.’’
‘‘Wol de direkteur dan ek eefkes sjen nei de KPI’s? Of wit de direkteur net wat dat binne?’’
‘‘Jawol.’’
‘‘Wat dan?’’
Hy seach nei syn kompagnon en joech gjin antwurd.
‘‘De Key Performance Indi…’’
Mar de kompagnon koe de sin net ôfmeitsje, om’t ynienen in stim rôp dat se ite moasten.
‘‘Wa is dat? De kantinejuf?’’ frege syn kompagnon fernuvere, wylst er in rûntsje draaide mei de burostuol. Hy lei de hannen op ’e knibbels, as stie er op it punt de saak te ferlitten.
‘‘Wat hast dêr trouwens yn ’e hân? Is dat de lêsbril fan pake?’’
‘‘Eh… ja.’’
‘‘En dy piip, is dy ek fan pake?’’
‘‘Ja.’’
‘‘Is it lekker?’’
‘‘It giet.’’
‘‘No, lit mem it mar net merke.’’
‘‘Mem merkt it net, want hy is net echt oan.
‘‘Oooo… gelokkich. Ik tocht dast al begûn wiest mei roken.’’
Hy die de kompûter út en kaam oerein.
‘‘Moarn ha wy trouwens in oandeelhâldersfergadering. Ik bring dy wol eefkes.’’
‘‘Mei ik dan foaryn?’’
‘‘Nee. In echte direkteur sit achteryn.’’
Hy krige in setsje yn ’e rêch en hearde syn kompagnon foar it treprinnen noch krekt sizzen dat er noch noait sa’n frjemde DGA hân hie. Dêrnei hearde er noch wat oer ‘direkteur-grootaandeelhouder’ of sa, mar fan ’e oare kant fûn er it iten ek wol lekker rûken.

Kollum Friesch Dagblad, 05-03-2016

Jierdei

Lêst hie ik myn jierdei. Ik wie net echt fan doel om der wat oan te dwaan. Nee hear. Ik tocht: ik sla it lekker oer, dat skeelt my in soad gedoch. Jo moatte ommers taarten keapje, toastjes mei kipkerry smarre, kofje en tee sûnder ein sette en de hiele dei aardich dwaan. Soks kostet jild en enerzjy. En wat krije jo der foar werom? In pear kadootsjes, persoanlike oandacht en de trochgeande befêstiging datst al in hiele knul bist, dy’t ek noch ferrekte aardich is. Leuk fansels, mar wat smyt dat no op?
Ofwask, in smoarch hûs, emoasjes. Ik tocht: nee. It moast in gewoane tiisdei wurde.
En dat waard it dus ek. En siet ik dêrmei?
Nee hear, hiel-en-dal net. Foar tolven wie ik noch net belle, sa’t ik dus ferwachte hie. Om ien oere hinne stiene de earste facebook-felisitaasjes op myn akkount, mar dat kleure myn dei fuort net. Sa fan: joechhei, feest! Joepie de poepie! Nee hear.
Om 13:42 waard ik belle troch in kammeraat. ,,Ik woe dy dochs eefkes lokwinskje,’’ begûn er.
Ik skrok, want hy woe my dochs eefkes felisitearje. Mar ik hold my sterk. Hy mocht net tinke dat ik desperaat wie, sa fan: hy docht sá syn bêst om it te ûntkennen, mar ûndertusken hat er de telefoan strak yn ’e hân en stiet de kompûter permanint oan.
,,No, lokwinske’’, ferfolge er. ,,Ik haw in kadomop foar dy. It sjongt en it puzzelet?’’
,,Eh… gjin idee.’’
,,Neil Sedoku.’’
,,Leuk. Bedankt.’’
,,Hoi.’’
,,Hoi.’’
Om 17:28 waard ik foar de twadde kear belle. ,,Lokwinske!’’, sei in oare freon.
Ien wurd, mear net. Dêrnei sei er:
,,Ik haw in kadoriedsel foar dy.’’
,,Kom mar op.’’
,,Spetter pieter pater / Lekker in het water / Ga maar vast naar huis / Hij komt een druppel …
,,No?’’
,,Eh… later?’’
,,Goed! No, hoi.’’
,,Eh… hoi.’’
Om 21:45 waard ik op ‘e nij belle.
,,Ik bin de kadostim’’, sei in stimme.
,,O.’’
,,Lokwinske.’’
,,Tank.’’
,,Hoi.’’
,,Hoi.’’
Dêrnei wie it tiid om nei bêd te gean.
Oait wie de jierdei de wichtichste dei fan it jier. It kaam jin oanwaaien, de hiele naasje wist derfan. Op skoalle, op ‘e iisbaan, thús. No moast ik it dwaan mei in pear telefoantsjes en in rige facebookfelisitaasjes. Ik stel no net dat dit in skeamele rispinge is, mar fan ‘e oare kant is it soms krekt of wurde jo ferjitten. Ik bedoel, ik hoech it dochs net mei tromgeroffel oan te kundigjen? Minsken witte it dochs? Ik bin ommers Jaap!
Mar it is net slim.
Nee hear.

Februaricolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

Het G-woord

Kerkgangers zijn gewoon elkaar voor de kerkdeuren te begroeten met ‘goedemorgen’. Of het nou buren, collega’s of kennissen zijn, op zondagochtend krijgt de relatie plotseling een formele lading.
Eigenlijk wel mooi. De gang naar het heilige altaar kun je natuurlijk moeilijk beginnen met ‘Alles kits?’ of ‘Hoe is het nou?’
In de zes overige dagen van de week is de ochtendgroet een verplicht ritueel, waar eigenlijk niet aan te ontkomen valt. Vooral de werkvloer is berucht. Er zijn er bij die hun veronderstelde plicht héél opgewekt héél serieus nemen: ‘Góedemorgen!’, hoor je dan plotseling achter je. Anderen spreken extra langzaam, leggen de klemtoon wat hoger in de eerste lettergreep en laten het daarna lekker waaien. Hoor er een een-tweetje in: ‘mór-gee’.
Sommige mensen zeggen binnensmonds ‘mogge’. Het klinkt redelijk onverstaanbaar, waarmee de afschuw jegens de gegroete meteen is geventileerd. Uiteraard is er altijd nog een restcategorie die het niet laten kan. Ze roepen afwisselend ‘goeiesmorgens!’ en ‘goeiemoggel!’ en hebben er duidelijk weer zin in.
Het g-woord is een ongemakkelijk woord, waarmee ik al jaren moeite heb. Ik heb ook moeite met woorden als ‘lunch’, ‘pasta’ en ‘kamermuziek’, maar die hoef ik gelukkig vrijwel nooit uit te spreken. Hoewel, een overspannen zinsnede als ‘een eenvoudige pasta’ is zo ergerlijk, dat het weer leuk is.
Door mijn obsessie met het g-woord dreigde ik bij één van mijn werkgevers behoorlijk in het nauw te komen. Al jaren zeg ik afwisselend ‘hoi’, ‘moi’, ‘hé’ of ‘hallo’ tegen collega’s die ik elke ochtend en de ochtend daarna weer zie.
Dat werd niet meer getolereerd. Ik kreeg een mailtje van de chef (‘Goedemorgen Jaap’), waarin stond dat ik geacht werd mijn collega’s ‘met gepaste vriendelijkheid’ tegemoet te treden.
Volgzaam als ik ben heb ik dus lang nagedacht over de meest sobere en eerlijke begroeting. Achtereenvolgens passeerden ‘morgen’, ‘goededag’ en ‘een goede’ de revue. Daarna heb ik uren voor de spiegel gestaan om de meest vriendelijke knik te oefenen. Wie zwijgt stemt immers toe.
Het heeft niet geholpen. Het g-woord kwam niet over mijn lippen, zodat ik de antwoorden op mijn vriendelijk groetende collega’s schuldig bleef. Ik heb dus maar ontslag genomen.