Koart ferhaal Friesch Dagblad, 27-01-2016

Jonkje

De snie lei op de stoepe en op de wei, dêrom fytste er sa hoeden mooglik. Op it stjoer siet it jonkje – amper in jier fansels. Noch te lyts om mei te praten, mar al te grut om allinnich mar mei de eagen te fonkeljen en de lippe te tútsjen.
In keardeltsje noch, it wurd dat syn mem altyd brûkte. In metoade om de dagen werom te heljen en him te wizen op syn fersomjen lyts te bliuwen. ‘‘Doe wiest noch in lyts keardeltsje’’, sa sei se it it leafst.
Of gewoan ‘‘jonkje’’. Foar ivich in jonkje. Ek doe’t se tachtich wie, bleau er in jonkje. Dêrnei, doe’t se him amper noch werom koe waard er gewoan in jonge, mar yn de mominten dat se helder wie, kaam er har wer ta.
Lykas hy no fan him wie. Syn rjochtmittige, ûnferfrjemdbere eigendom. Hy fûn it moai mei him te praten op it nivo fan kammeraat, al wist er dat it miskien better wie om mei him te praten sa’t dat fan him ferwachte waard. In bytsje fan ‘‘blub, blub, blub’’ of ‘‘boe, boe, boe’’, om dêrnei de leaze betsjutting hieltyd te befêstigjen. Mar oan alles kaam in ein, dêrom wie it better om der net oan te begjinnen. It keardeltsje hie noch net ien wurd sein en miskien moast dat ek sa bliuwe.
’’Ja jonge, wy fytse! En witsto wat dat is? Dat is mei de trapers traapje en dan foarút komme.’’
De stedsbus helle him yn en de meigeande earkes makken him grutsker en grutsker. Letter soe er sizze dat er doe, doe’t de stedsbus him ynhelle en de snie mei tinne flokjes op de stoepe foel, noch in lyts keardeltsje wie. Jannewaris moast wol de moanne fan de lytse keardeltsjes wêze, tichterby kamen jo net.
‘‘Dat wie de bus. De wat, seisto? De bus! Yn de bus kinst lekker achteryn sitte. Ast sjonge giest, docht elkenien mei. Hoera!’’
Gjin reaksje, hoe moai. Allinnich de holle skuodde. Fan ’e blub, blub, blub en de bloep, bloep, bloep.
Mar wat wie dat? In oare fytser kaam fan links. Hy seach net út, dat wie wis. Hoe koe er him keare, hoe kaam er hjir út?
‘‘HE!’’ rôp er. ‘‘Sjoch út!’’
De fytser hearde him net, want de triedden fan de eartelefoan kamen út de jas en giene nei de earen. Gjin sicht, gjin gehoar, in fytser sûnder dielnimming. It makke him lilk. Poer.
‘‘Sûch!’’
Hy woe him achternei fytse gean, ynhelje en en dan de triedden fan de earen lûke. ‘GRUTTE SUCH!’ soe er roppe, in terjochte ferwinsking oan syn adres.
Poeh, dit moast er dochs eefkes besprekke.
‘‘Seachsto dat ek? Dat mei net hen! Dat wie in hiele stomme jonge. Wat seisto? Wêrom? Stomme jonges binne stom omdat se sa dom binne. Sis my mar nei: stomkop! Stom-kop!’’
Ta syn eigen fernuvering koe er net ophâlde mei roppen. Mar de fytser waard wei yn de grutte stedsmannichte, sadat er net oars koe as de folgjende stedsbus ôfwachtsje.
Dêr kaam er al.
‘‘Alwer in bus!’’
En twa fytsers.
‘‘Alwer fytsers! Net ien, mar twa! Wat dogge dy fytsers? Dy fytse! Krekt as wy! Wat seisto? Hoe? Troch te traapjen. Lekker yn de rûnte, dan wer lichter, dan we swierder.’’
Yn ’e fierte stie it stopljocht. Hy helle de bus wer yn en bleau neist him stean. Dêr giene de earkes al – nei achteren en wer werom. De lytse earms kamen yn beweging en wiisden nei foarren, dêr’t de twa fytsers stiene.
Ynienen realisearre er him dat er net allinnich nei wat seach. Dêr wiisden de fingers tefolle foar. De iene hân folge de oare en de fuotten begûnen te skoppen.
It ljocht sprong op grien. De fytsers lutsen op en de stedsbus folge. Hy wie te stadich om mei te kinnen, mar woe dat ek net – de fingers út it sitsje wiisden en wiisden, krige in stim en fregen om heard te wurden. Foarsichtich sjoerde er de fyts de stoepe op, wêrnei er de holle lichtjes op de skouders fan it jonkje lei.
‘‘Wat is dát, seisto?’’
De tinne snie foel op de noas. Hy koe it net leauwe, dêrom frege er it noch in kear.
‘‘Wat seisto…?’’ flústere er.
It wie jannewaris en de stoepe wie wiet. Oan alles kaam in ein, want hy hearde it goed.
‘‘Fyts!’’

Kollum Friesch Dagblad, 16-01-2016

David Bowie

Ik wie eins noait in grutte fan fan David Bowie. Ik haw der wol in skoftke ‘yn’ west, mar dat gie net fierder as in sammelplaat út 1985, mei grutte hits – in plaat trouwens sûnder iennich wurk fan syn bêste platen (lykas Oh you pretty things en Life on Mars?), dus ek wer net in plaat dy’t hingjen bleau.

Fan Bowie wurdt steefêst sein dat it in kameleon wie dy’t him yn ferskate rollen presintearje koe – Major Tom, Aladdin Sane, The Thin White Duke. Miskien wie ik wol noait in grutte fan fan him om’t ik net sa fan de kameleon bin. Rock ‘n’ roll mei personaazjes, dat bekt net sa goed. Ik wol twa gitaren, in bas en drum en as it heal kin in flesse Jack Daniels en in pakje krekt iepene sigaretten op de fersterkers. On en – foaral – off stage lekker dwaan wat erges oars net mei, dat is de essinsje fan rock ‘n’ roll.

Dêr komt by dat ik Bowie bewust kennen learde doe’t er syn megahit ‘Let’s Dance’ skoarde. Echte eighties-musyk fansels: opblaasd, net kreatyf en fol mei goedkeape effekten út de syntersizer. Lês yn ‘kreatyf’ trouwens ek ‘humoristysk’, ‘urgint’ of ‘ferfrjemdzjend’. Want dat wie Bowie. Doe’t ik Space Oddity foar it earst hearde, wie ik echt fan ’t hynder. In man dy’t allinnich yn ‘e romte sweeft en net mear weromkomt, dat die my wat.

Ik bin dan ek jaloersk op minsken dy’t mei echte popstjerren opgroeid binne – The Beatles, The Stones, Nirvana of David Bowie. Ik moast it dwaan mei Mel & Kim, Rick Astley, Spandeau Ballet en Gerard Joling. No moatte jo net laitsje, it is djip tryst. As jo jong binne, hawwe jo identifikaasjefigueren nedich en net sa’n bytsje ek.

Ik sil it jo noch slimmer fertelle. De measte Bowie-fans dy’t ik ken, binne mar ien of twa jier âlder as ik bin. Krekt doe’t de hormoanen eksplodearren en se op syk wiene, hearde se Ashes to Ashes, funk to funky / We know Major Tom’s a junkie / Strung out in heaven’s high / Hitting an all-time low.
Om dy tiid hinne siet ik op de legere skoalle en oefene ik foar de jierlikse musical Koeken voor de koning. Ik song dit: Koeken voor de koning, koeken voor de vorst / Met suiker en kandij en met een hele bruine korst / Koeken voor de koning, eet ze met plezier / De bakker die ze bakt die is de hofleverancier.

Miskien begripe jo no dat ik troch omstannichheden net safolle mei Bowie ha.

Kollum Friesch Dagblad, 09-01-2016

Johannes Brahms

Begjin novimber wie ik op it Zentralfriedhof yn Wenen om dêr in foto te nimmen fan it grêf fan Johannes Brahms. Ik meitsje faker foto’s fan komponistegrêven. Dat wol sizze: fan myn favorite. Sa haw ik yn Bonn west (Schumann), yn Feneetsje (Stravinsky) en by Helsinki (Sibelius).
Brahms leit, no ja stiet, yn in perkje by Schubert, Beethoven, Wolf en Strauss senior. By dizze mannen stiet ek noch in betinkstien foar Mozart, want syn grêf is ûnbekind.
No wie ik yn Wenen gjin toerist. Fansels net. Ik bin allinnich mar in fan. Wol in oere haw ik der west te fotosjitten en hieltyd waard myn sessy ûnderbrutsen troch dy yn myn eagen minderweardige toeristen. Japanners, Amerikanen, Dútsers, Nederlanners, se makken in selfy foar Beethoven of Mozart en ferdwûnen wer.
Ik hie der trouwens moai waar by. Echt Brahmswaar: al wat kâlder en mei in ferrassende ûndergong fan de hjerstsinne.
Miskien wolle jo fan my witte wêrom’t ik sa’n leafhawwer fan Brahms bin. Dat wol ik wol útlizze, mar dat doch ik net. Ik ferwiis allinnich mar nei syn muzyk en sis: set it mar ris op – en nim de tiid.
Wat ik wol mei jo diele wol is myn ferbûnens mei Brahms. As ien oan him komt, komt er oan my. Dat is frjemd, want ik ken net iens alle muzyk fan him. Boppedat wie er nei alle gedachten ek net fuort in aardige man. Miskien wie it wol in hiele nare man, want syn synisme wie romroft.
Miskien hat myn adoraasje te krijen mei it feit dat ik Brahms as in ienling beskôgje – in ienling yn Wenen (hy kaam út Hamburg), in ienling yn ‘e leafde, in ienling yn syn dwaan en litten.
Ik werken mysels dêr eins wol in bytsje yn. Der binne in soad dingen dy’t ik net kin, mar ik kin ien ding hiel goed: allinnich wêze. Better sein: op mysels wêze. Myn wurk dwaan, myn hûs ûnderhâlde, myn stikjes meitsje; ik kin it oeren, dagen, wiken, moannen. Ek al haw ik in freondinne, ik haw no ienris in sterke foarkar foar it soloskip. As ik dus útlizze moat wat my sa fassinearret oan Brahms, dan is it dat syn klanklûd foar my in soad fan lyts gelok betsjut. Ik hie de gong nei de Zentralfriedhofdan ek noait mei in oar dwaan wold. Johannes Brahms is fan my en fan gjin ien oar. Wy kenne inoar – tink ik.

Decembercolumn uit De Riepe, de straatkrant van Noord-Nederland

André Hazes

Onlangs stond ik in een café met iemand de gespannen relatie tussen Iran en Israël te bespreken. Daarna ging het over de gespannen relatie tussen Noord- en Zuid-Korea. Toen we op het punt stonden de gespannen relatie tussen Syrië en Turkije te analyseren en aansluitend zouden beginnen aan die tussen de diverse Kaukasische deelrepublieken, begon André Hazes net aan zijn Kleine jongen. Ik weet niet waarom, maar ik werd er een beetje melancholiek van. Het slot is natuurlijk ook erg mooi: Kleine jongen / als jij dan later groot bent / dan is je vader er misschien niet meer / vertel dan aan je eigen kinderen / de wijze lessen van je ouweheer.
Toen Een beetje verliefd een hit was, zat ik in de hoogste klas van de lagere school. Met twee vriendjes besloot ik het op het kerstfeest te playbacken. We konden het erg goed, dat playbacken. Eigenlijk waren we echt, er zat alleen een cassettebandje tussen ons en de eeuwige roem. Van groen karton had ik een gitaar gemaakt, in het refrein moest ik als achtergrondzanger eerst ‘een beetje verliefd‘ en aansluitend ‘aa-aa-aa-aah’ zingen.
In de weken voorafgaand aan dat kerstfeest hadden we vaak geoefend. Afmattende sessies natuurlijk, die vanaf het begin verzandden in rondhangen en ruziën, ondertussen met Lego spelen en via een vriendje om koekjes of snoep bedelen. Een beetje verliefd schoot er zwaar bij in en tussendoor werd de apparatuur ernstig misbruikt door het opnemen van scheten en boeren. Gelukkig beschikte het cassettebandje over het toen zeer moderne ‘ferro’, zodat de radio-opname van het lied, met invallende DJ, niet al te grote schade opliep.
Helaas kregen we tijdens het optreden alle drie de slappe lach. Misschien kwam het omdat er allemaal lachende moeders naar ons zaten te kijken, misschien kwam het ook wel door het woord ‘verliefd’. Juist door de confrontatie met de volle zaal kreeg het een beetje gewicht en beseften we plotseling dat we werden bekeken.
Daarna gingen we weer gewoon over tot de orde van de dag. André Hazes was een kleine, dikke man uit Amsterdam, we zouden later naar de middelbare school in Drachten gaan en de inmiddels aangebroken kersttijd was het langverwachte hoogtepunt van het jaar.